ماهنامه شماره 121

• تحلیل
• زیرساخت, صنایع کالای مصرفی صنعتی

لوله‌های مورد استفاده در خطوط انتقال خوراک صنایع پتروشیمی از جنس فولاد هستند. از آنجا که برخی از واحدهای فعال در صنعت پتروشیمی ایران در نواحی دور از ذخایر نفت‌ و گاز کشور واقع شده‌اند، تامین خوراک آن‌ها مستلزم احداث خطوط طولانی انتقال خوراک است. با توجه به برنامه‌ریزی‌های گسترده در زمینه توسعه صنایع پتروشیمی کشور در سال‌های آینده و نیز بر اساس جانمایی این پروژه‌ها در نواحی مختلف کشور، به نظر می‌رسد تقاضای زیادی برای احداث خطوط لوله‌ ایجاد می‌شود که این مسئله دورنمای مناسبی را برای رشد تقاضای صنعت فولاد در سال‌های آینده فراهم خواهد کرد. در گزارش پیشِ‌رو به روند توسعه خطوط تامین خوراک برای صنایع پتروشیمی و تاثیرات آن بر مصرف فولاد کشور پرداخته می‌شود.

• تحلیل
• صنایع کالای مصرفی صنعتی

ایجاد و توسعه صنایع پایین‌دستی پتروشیمی، در بخش‌های ساخت‌وساز، تامین ماشین‌آلات، تامین زیرساخت، حمل‌ونقل و... برای فلزات تقاضای قابل توجهی ایجاد می‌کند. کلیه صنایعی که از محصولات پتروشیمی به عنوان ماده اولیه استفاده می‌کنند، از قطعات پلاستیکی تا لاستیک خودرو، همگی در این بخش قرار می‌گیرند. به موازات توسعه صنایع پتروشیمی مادر در کشور، صنایع پایین‌دستی پتروشیمی کشور نیز درحال‌توسعه است. با توسعه این صنایع به سبب به‌کارگیری ماشین‌آلات و تجهیزات گوناگون و همچنین لزوم تامین زیرساخت‌های تامین مواد اولیه برای این واحدها، تقاضا برای مصرف فلزات اساسی مختلف همچون فولاد، آلومینیوم و مس به عنوان ماده اولیه اصلی تولید ماشین‌آلات و ساخت‌وساز ‌سازه‌های صنعتی افزایش خواهد یافت. در گزارش پیشِ‌رو به بحث تاثیرات توسعه صنایع پایین‌دستی پتروشیمی بر رشد بازار فلزاتی همچون فولاد و آلومینیوم پرداخته می‌شود.

• تحلیل
• صنایع تجهیزات فرآیندی, صنایع قطعات و مجموعه‌های صنعتی

در جهان امروز، لازمه بقا و توسعه هر صنعت، برنامه‌ریزی در راستای تامین قطعات یدکی و مواد مصرفی آن است. واحدهای پتروشیمی و پالایش نفت و گاز، به عنوان یکی از بخش‌های اثرگذار در اقتصاد جهان، مجموعه‌ای پیوسته از فرایندها و تجهیزات مختلف را در خود جای می‌دهند. از این رو، توسعه صنایع پشتیبان بخش پتروشیمی نقشی تعیین‌کننده در عملکرد واحدهای پتروشیمی کشورها خواهد داشت؛ زیرا تامینِ به‌موقع و مناسب قطعات یدکی و مواد مصرفی مورد نیاز در بهبود فرایند تولید و کاهش قیمتِ تمام‌شده محصولات نقشی کلیدی خواهد داشت. این مسئله در مورد صنعت پتروشیمی ایران، که سال‌هاست با چالش تحریم‌ها دست و پنجه نرم می‌کند، اهمیت بیشتری دارد و توسعه این بخش، عنصری کلیدی برای توسعه و افزایش بهره‌وری صنعت پتروشیمی کشور به شمار خواهد رفت.

• تحلیل
• صنایع کالای مصرفی صنعتی

هزینه‌های تامین برق بیشترین سهم از هزینه‌های بخش یوتیلیتی واحدهای پتروشیمی را دارند. از این رو، اتخاذ استراتژی مناسبی به منظور کاهش این هزینه‌ها در طول سال‌های آتی و همزمان با توسعه این صنعت دور از انتظار نخواهد بود. بر اساس برآوردها و میزان رشد مورد انتظار از صنعت پتروشیمی، به افزایش حداقل پانصدمگاواتی ظرفیت تولید برق نیاز خواهد بود و این میزان، تقاضای سه فلز اصلی یعنی فولاد، آلومینیوم و مس را از این بخش در مجموع بیش از ۳۰ درصد افزایش خواهد داد.

• تحلیل
• آمریکای شمالی و جنوبی, اتحادیه اروپا

امروز سرعت رشد تکنولوژی به حدی رسیده است که پیش‌بینی می‌شود تا چند سال آینده، انقلابی بزرگ در صنعت جهان اتفاق بیفتد. توسعه تکنولوژی‌هایی همچون هوش مصنوعی و اینترنتِ اشیاء چشم‌انداز هیجان‌انگیزی را برای آینده جهان پدید آورده است. استفاده از این تکنولوژی‌ها در فرایند تولیدات صنعتی موجب خواهد شد تا سرعت تولید و کیفیت محصولات به میزان قابل توجهی افزایش یابد. نکته کلیدی در این زمینه آن است که کشورها تا چه میزان برای هماهنگی با دنیای فردا برنامه‌ریزی کرده‌اند. کشورهایی که زمینه مناسب‌تری را برای انقلاب صنعتی پیشِ‌رو مهیا کرده باشند قطعا می‌توانند در آینده اقتصاد جهان نقشی کلیدی ایفا کنند. در مقابل، کشورهایی که توجهی به این همگام شدن با توسعه جهانی تکنولوژی نداشته باشند در آینده اقتصاد جهان نیز جایگاهی نخواهند داشت.

• یاد‌داشت
• محصولات میانی فولاد خام

ارتقای تکنولوژی‌ها در صنایع مختلف تحولاتی جدی در بخش‌های مختلف اقتصاد جهان در پی داشته است. در این میان، کشورهایی که بتوانند صنعت خود را همگام با این تکنولوژی‌ها توسعه دهند، به جایگاهی مناسب در بازارهای بین‌المللی دست خواهند یافت. پیش‌بینی می‌شود که انقلاب صنعتی چهارم دگرگونی‌هایی جدی در بخش‌‌های مختلف اقتصاد جهان ایجاد کند و از این رو، لازم است تا برنامه‌ریزی مناسبی برای هم‌سویی صنایع کشور با این پدیده صورت پذیرد. اجرای اقدامات مناسب در این حوزه ظرفیت‌های مناسبی را برای توسعه صادرات و افزایش سودآوری در صنایع کشور خصوصا در بخش فولاد ایجاد خواهد کرد.

• یاد‌داشت
• محصولات میانی فولاد خام

پیش‌بینی می‌شود که طی چند سال آینده، هوشمندسازی فرایندهای کسب و کار، انقلابی نوین در صنایع جهان ایجاد کند. صنعت فولاد، به عنوان یکی از صنایع تعیین‌کننده در اقتصاد جهانی، در سال‌های پیشِ‌رو تحولاتی شگرف خواهد کرد. حرکت به سمت استفاده از تکنولوژی‌های نوین در صنعت فولاد مزایای فراوانی را هم برای تولیدکنندگان و هم برای مصرف‌کنندگان این فلز ارزشمند به دنبال خواهد داشت. با این وجود به نظر می‌رسد که این تحولات در سیاست‌گذاری‌های کشور نیاز به توجه ویژه جهت عقب نماندن از این قافله مهم دارد. شرکت فولاد خوزستان، به عنوان یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان فولاد کشور، در تلاش است تا با حرکت به سمت استفاده از تکنولوژی‌های پیشرفته، همگام با فناوری روز جهان حرکت کند.

• یاد‌داشت
• سنگ‌آهن

از مهم‌ترین دستاوردهای انقلاب صنعتی چهارم می‌توان به افزايش سطح درآمد جهاني و بهبود كيفيت زندگي مردم اشاره کرد. ورود انقلاب صنعتی چهارم در هر عرصه‌ای تاثیرات مثبت زیادی به همراه خواهد داشت. از جمله حوزه‌هایی که این فناوری بر آن تاثیرات قابل ملاحظه‌ای در سطح جهانی داشته است می‌توان به معدن‌کاری و صنعت ماشین‌آلات و تجهیزات صنعتی آن اشاره کرد. شرکت معدنی و صنعتی گل‌گهر، به عنوان بزرگ‌ترين توليدكننده مواد اوليه فولاد کشور، در مسیر دستیابی به فناوری‌های نوین گام نهاده است.

• یاد‌داشت
• آهن اسفنجی, سنگ‌آهن, محصولات میانی فولاد خام

یکی از مهم‌ترین و اساسی‌ترین پایه‌های اقتصاد هر کشور وجود منابع معدنی و ذخایر زیرزمینی است. نقش معادن در رشد اقتصادی کشورها مسلم است و بهره‌برداری از آن‌ها عامل مهمی در رشد و توسعه اقتصادی محسوب می‌شود؛ زیرا معادن تأمین‌کننده مواد اولیه مورد نیاز بسیاری از صنایع‌اند و در خودکفایی صنعتی، ایجاد اشتغال مولد، افزایش تولید ناخالص داخلی و درآمد سرانه کشور نقش به‌سزایی دارند. با توجه به استقرار اکثر معادن در نقاط دورافتاده و کمتر توسعه‌یافته کشورها، معادن نقش مهمی در توسعه و آبادانی مناطق مذکور، اشتغال‌زایی و جلوگیری از مهاجرت و شهرنشینی خواهند داشت.

• یاد‌داشت
• سنگ‌آهن

حاشیه سود بالای صنعت معدن‌کاری موجب شده است تا بسیاری از کشورها برنامه‌ریزی‌های گسترده‌ای را در زمینه توسعه صنایع معدنی و فلزی خود در دستور کار قرار دهند. در ایران نیز وجود ذخایر فراوان معدنی، در کنار مزیت‌های ویژه‌ای همچون موقعیت ویژه جغرافیایی و دسترسی ارزان به منابع انرژی، ظرفیت‌های بسیاری را برای رشد هرچه بیشتر سودآوری این صنعت فراهم کرده است. شرکت‌ معدنی و صنعتی گل‌گهر، به عنوان یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان محصولات زنجیره تولید فولاد، اقدامات مناسبی را در راستای کاهش قیمت تمام‌شده و افزایش سودآوری خود انجام داده است. سیاست‌های جامع این شرکت در حوزه سرمایه‌گذاری‌های گسترده در حوزه تولید محصولات با ارزش افزوده بیشتر دورنمای روشنی را برای این شرکت در سال‌های آینده پدید می‌آورد.

• یاد‌داشت
• مس

پیش‌بینی افزایش تقاضای مس در تکنولوژی و صنعت در سال‌های آینده، دورنمای روشنی را برای صنعت مس جهان پدید آورده است. در سال‌های اخیر، رشد قیمت محصولات مسی، در کنار توسعه فناوری‌ها و کاهش هزینه‌های تولید، موجب شده است تا سودآوری واحدهای فعال در این حوزه افزایش یابد. شرکت ملی صنایع مس ایران، به عنوان بزرگ‌ترین متولی صنعت مس کشور، سیاست‌های مختلفی را برای توسعه صنعت مس کشور دنبال می‌کند تا بتواند با تولید محصولات با ارزش افزوده بالا و کاهش قیمت تمام‌شده محصولات، در مسیر رشد هرچه بیشتر سودآوری خود حرکت کند.

• یاد‌داشت
• صنعت, معدن

سودآوری را می‌توان پارامتر و شاخص نهایی برای ارزیابی عملکرد یک سازمان و یا واحد تولیدی در نظر گرفت. سودآوری امری تعیین‌کننده و ضروری برای ثبات شرکت‌ها به شمار می‌رود و شرکت‌های برخوردار از سودآوری بیشتر، توان مالی بیشتری برای تامین مالی پروژه‌ها و طرح‌ها و در نهایت توسعه خواهند داشت. سودآوری هر سازمان تابعی از عوامل مشهود و نامشهود گوناگون است و شناخت و بهبود این عوامل، مجموعه را به سمت سودآوری بیشتر حرکت خواهد داد. نخستین لازمه این امر، شناخت پارامترهایی است که بیشتر بر سودآوری سازمان اثرگذارند.

• تحلیل
• محصولات فولادی, محصولات میانی فولاد خام

امروزه در جهان، سیاست‌های متعادل‌سازی اقتصاد، تولید، تجارت و نظام‌های اقتصادی بیش از پیش مورد توجه قرار می‌گیرند، به طوری که دولت‌ها گاهی، به منظور جلوگیری از نوسان متغیرهای اصلی در نظام‌های اقتصاد آزاد، به مداخله در بازار و اجرای سیاست‌های تنظیم آن اقدام می‌کنند. از جمله آن‌ها می‌توان به سیاست‌های قیمت‌گذاری اشاره کرد که در ماه‌های اخیر صنعت فولاد کشور شاهد این رخداد بوده و به دنبال آن، نوسانات قیمتی زیادی را تجربه کرده است. قیمت‌گذاری دستوری فولاد از سوی وزارت صنعت، معدن و تجارت با هدف تنظیم بازار صورت گرفت، اما تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان معتقدند که این سیاست‌گذاری نادرست است و نرخ‌گذاری باید عادلانه و منطقی و بر مبنای میزان عرضه و تقاضا اِعمال شود.

• تحلیل
• سرب و روی

مجتمع سرب نخلک از جمله معادن زیرزمینی کشور است که در منطقه انارک و در حاشیه کویر مرکزی ایران قرار گرفته است. این مجموعه تا چندی پیش در آستانه تعطیلی و تبدیل شدن به محلی توریستی بود، ولی با سرمایه‌گذاری بخش خصوصی، امروز به مجموعه‌ای پویا تبدیل شده است که در راستای پیشرفت روزافزون و ایجاد طرح‌های توسعه‌ای گام برمی‌دارد. مجتمع سرب نخلک را می‌توان الگویی مناسب برای همکاری مناسب میان سازمان‌های دولتی و بخش خصوصی دانست که امروز به دوران اوج خود بازگشته است و درمسیر توسعه گام برمی‌دارد.

• تحلیل
• مس

توسعه اقتصادهای نوظهور، در کنار پیش‌بینی گسترش بازار خودروهای برقی و انرژی‌های نو، مهم‌ترین عواملی هستند که طی پانزده سال آینده، محرک رشد تقاضای جهانی مس خواهند بود. مقایسه پیش‌بینی تقاضا و عرضه نشان می‌دهد که به‌زودی بازار جهانی مس با کسری عرضه مواجه خواهد شد؛ البته این کسری، از محل پروژه‌های معدنی قابل تامین است. با توجه به چنین چشم‌اندازی از بازار جهانی، سبد پروژه‌های شرکت ملی صنایع مس ایران می‌تواند نقشی اساسی در توسعه تولید شرکت و کشور (از منظر ارتقای رتبه جهانی) و تاثیرگذاری در بازار (از منظر افزایش سهم بازار شرکت ملی صنایع مس ایران) داشته باشد. بنابراین انتظار می‌رود که تکمیل پروژه‌های شرکت در آینده بلندمدت، سبب شود تا شرکت ملی صنایع مس ایران به یکی از بازیگران اصلی صنعت مس در جهان بدل شود.