ماهنامه شماره 125

• تحلیل
• صنایع ساختمانی

صنایع ساختمانی، به عنوان تامین‌کنندگان بخش بزرگی از محصولات مصرفی در احداث ساختمان‌های مسکونی، خدماتی، زیرساختی و غیره، یکی از بزرگ‌ترین بخش‌های اثرگذار بر اقتصاد کشور به شمار می‌آیند. توسعه این صنایع و رشد کمّی و کیفی تولیدات آن‌ها نقشی مهم و تعیین‌کننده در بی‌نیازی بخش ساخت‌وساز از واردات دارد. بدیهی است که لازمه این امر، سیاست‌گذاری‌های صحیح در زمینه رشد سرمایه‌گذاری‌ها در پروژه‌های ساختمانی و زیرساختی است که موجب رشد بازار مصرف محصولات صنایع ساختمانی و توسعه این صنایع خواهد شد.

• تحلیل
• صادرات, صنایع ساختمانی, واردات

اهمیت توسعه صنایع ساختمانی در اقتصاد کشور را می‌توان از چندین جنبه مورد بررسی قرار داد. نخست، صنعت مذکور از مهم‌ترین بخش‌های زیرساختی صنعت ساخت‌وساز به شمار می‌آید و توسعه آن می‌تواند ساخت‌وساز کشور را تا حد قابل‌ملاحظه‌ای از واردات و وابستگی به کشورهای دیگر بی‌نیاز کند. از طرف دیگر، با توجه به شرایط فعلی کشورهای همسایه خصوصا عراق و افغانستان، بازار بزرگی برای این محصولات در نزدیکی مرزهای کشور وجود دارد که استفاده از این فرصت مستلزم سیاست‌گذاری مناسب به منظور رشد کمّی و کیفی تولیدات و تنوع‌بخشی به محصولات است.

• تحلیل
• صنایع ساختمانی

توسعه صنایع ساختمانی و رشد تولیدات این بخش از صنعت از جنبه‌های گوناگون بر بازار فلزات اثرگذار است. احداث واحدهای تولیدی و تاسیسات آن‌ها، ساخت ماشین‌آلات و تجهیزات و همچنین تامین زیرساخت‌های فعالیت این صنایع تقاضای قابل‌توجهی را برای فلزات ایجاد می‌کند. مسئله اثرگذار دیگر در این زمینه، حجم بالای فلزاتی است که در محصولات این صنایع مصرف می‌شوند. اغلب محصولات صنایع تولید تجهیزات ساختمانی و زیرساختی از جنس فولاد و آلومینیوم هستند؛ از طرف دیگر، رشد تولیدات سیم و کابل و تجهیزات توزیع و کنترل برق مصرف میزان قابل‌توجهی از مس و آلومینیوم را می‌طلبد.

• تحلیل
• صنایع ساختمانی

صنایع ساختمانی یکی از مهم‌ترین بخش‌های وابسته به بخش ساخت‌وساز محسوب می‌شود. به دنبال افزایش کیفیت محیط زندگی و فعالیت انسان‌ها و لزوم فراهم آوردن زیرساخت‌های مناسب برای تحقق این مهم، امروزه صنایع ساختمانی با ظرفیت‌های فراوانی برای رشد تولیدات و تنوع‌بخشی به محصولات خود مواجه هستند. توسعه این صنایع از جنبه‌های مختلفی بر بازار فلزات کشور اثرگذار خواهد بود. رشد تولید محصولاتی که اغلب آن‌ها از جنس فلز ساخته می‌شوند و نیز احداث و توسعه واحدهای تولیدی و کارخانه‌ها و زیرساخت‌ها و صنایع پشتیبان این واحدها تماما موجب افزایش مصرف فلزات می‌شوند.

• یاد‌داشت
• محصولات میانی فولاد خام

رشد دانش در دهه اخیر سرعتی شگفت‌آور داشته است. تحولاتی که با رشد دانش همراه بوده‌اند باعث ایجاد رویکرد جدیدی در کسب‌وکارها به نام مدیریت دانش شده‌اند. پیاده‌سازی نظام مدیریت دانش در هر سازمان موجب خواهد شد تا دانش تجربی و ضمنی نیروی انسانی به ثبت برسد، طبقه‌بندی شود و در مواقع لازم در اختیار نیروی انسانی قرار گیرد. فرایند مدیریت دانش در سازمان‌هایی با اهداف و مسئولیت‌های سنگین‌تر پیچیدگی و جامعیت بیشتری دارد. شرکت فولاد خوزستان، به عنوان شرکتی دانش‌محور، از ابتدای فعالیت خود، رویکرد اساسی‌اش را پیاده ساختن مدیریتی علمی قرار داده و توانسته است مدیریت دانش را در سطوح عملیاتی و مدیریتی خود نهادینه کند.

• یاد‌داشت
• محصولات فولادی, محصولات میانی فولاد خام

سرعت بالای رشد دانش و تولید انبوه آن در سال‌های اخیر باعث ایجاد نگرش جدیدی در سازمان‌ها به نام «مدیریت دانش» شده است. شرکت فولاد مبارکه، به عنوان بزرگ‌ترین واحد فعال در عرصه فولاد کشور، همواره تلاش داشته است تا همزمان با ارتقای سطح دانش درون‌سازمانی خود، همسو با مسئولیت‌های اجتماعی و ملی، انتقال دانش فنی خود به شرکت‌های تابعه و سایر شرکت‌های بیرونی را نیز در دستور کار قرار دهد.

• یاد‌داشت
• سنگ‌آهن

در دنیای امروز و با تحولات دائمی و پیوسته دانش و اطلاعات، ضروری است که سازمان‌ها از قابلیت‌های لازم برای ادامه فعالیت و بقا در این شرایط برخوردار باشند. در عصر کنونی که بنگاه‌های اقتصادی در تلاش برای به دست آوردن مزیت رقابتی برای بقا در میان رقبای خود هستند، لازم است که شرکت‌ها مفهوم دانش‌ و مدیریت آن را به‌خوبی درک کنند و بدانند که چگونه باید دانش را در درون سازمان ایجاد، سازمان‌دهی، اشتراک‌گذاری و استفاده کنند. مدیریت دانش می‌تواند با گردآوری و سازمان‌دهی اطلاعات و تاثیرگذاری بر مفاهیمی مانند تولید دانش جدید، تبدیل دانش ضمنی به صریح، تولید محصولات جدید، ارتقای محصولات، اعتلای فرهنگ سازمانی، یادگیری‌سازمانی، استفاده از تجارب قبلی و تصمیم‌گیری هوشمندانه، سازمان را در رسیدن به اهداف پیش‌بینی‌شده خود یاری کند.

• یاد‌داشت
• سنگ‌آهن

دانش یک سازمان را می‌توان یکی از مهم‌ترین دارایی‌های آن دانست؛ بنابراین مدیریت دانش به منظور خلق دانش، حفظ، گسترش و بهره‌مندی از آن امری ضروری برای هر سازمان است. در جهان امروز، سازمان‌ها بیشتر از آنکه به دنبال حفظ و نگهداری سرمایه‌های ملموس و مادی خود باشند، در صدد هستند تا با بالا بردن سطح دانش فنی و تجربی خود، از قدرت بیشتری برای حضور در بازارهای رقابتی برخوردار شوند. نقش مدیریت دانش در صنایع معدنی، با توجه به حجم زیاد اطلاعات و سرعت رشد این صنعت، پررنگ‌تر است. با توجه به اینکه تجربه امری مهم در بهره‌وری صنعت و معدن تلقی می‌شود، کسب دانش ضمنی و ثبت این دانش می‌تواند عاملی بسیار مهم و راهگشا برای توسعه و بهبود کیفی و کمّی تولید به شمار آید.

• تحلیل
• محصولات میانی فولاد خام

هدف اصلی هر واحد تولیدی، تولید محصولی باکیفیت و دستیابی به حداکثر سود ممکن است. یک شرکت فولادی زمانی می‌تواند به سوددهی مناسبی برسد که در کنار فروش محصولات خود با مناسب‌ترین قیمت، هزینه‌های تولید محصولات خود را نیز مدیریت کند و تا حد امکان کاهش دهد. شرکت مجتمع جهان فولاد سیرجان یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های فعال در عرصه زنجیره فولاد کشور است که به دلیل نزدیکی به معادن گل‌گهر و دسترسی آسان به گندله از طریق نوار نقاله از شرکت گل‌گهر، پتانسیل تولید محصولی با کمترین بهای تمام‌شده را دارد.

• تحلیل
• سنگ‌آهن

شرکت معدنی و صنعتی گل‌گهر بزرگ‌ترین تامین‌کننده مواد اولیه صنعت فولاد کشور برشمرده می‌شود. محدودیت‌های موجود در زمینه استخراج ذخایر سنگ‌آهن سبب شده‌اند تا این شرکت ناچار به خرید مواد اولیه خود از معادن دیگر شود که این امر در نهایت بر بهای تمام‌شده محصولات این شرکت اثرگذار بوده است. با این حال، این شرکت در تلاش است تا با توسعه معدن خود و استخراج بیشتر از آن و همچنین اجرای اقداماتی در زمینه کاهش هزینه‌های سربار، بهای تمام‌شده محصولات خود را کاهش دهد تا به این ترتیب، سودآوری خود را افزایش دهد.

• یاد‌داشت
• محصولات میانی فولاد خام

در سال‌های اخیر، شرایط خاص اقتصادی و نوسانات نرخ ارز موجب شده است تا بسیاری از واحدهای صنعتی کشور با مسئله افزایش هزینه‌ها و کاهش حاشیه سود مواجه شوند. صنعت فولاد کشور، به سبب شرایط رقابتی بازارهای جهانی و نیز محدودیت‌های موجود در تامین مواد اولیه و واردات مایحتاج خطوط تولید، با چالش‌های بیشتری در این حوزه مواجه است. شرکت فولاد خوزستان، به عنوان یکی از بزرگ‌ترین واحدهای فولادی کشور، توانسته است با اتخاذ سیاست مناسب به منظور تامین مواد اولیه و افزایش بهره‌وری خطوط تولید، بهای تمام‌شده محصولات خود را تا حد قابل‌ملاحظه‌ای کاهش دهد.

• یاد‌داشت
• محصولات فولادی, محصولات میانی فولاد خام

با توجه به رویکرد صادرات‌محور صنعت فولاد کشور، اتخاذ سیاست مناسب در حوزه کاهش بهای تمام‌شده محصولات گام بلندی در راستای حضور پررنگ‌تر در بازارهای بین‌المللی به شمار می‌آید. نوسانات اقتصادی چند ماه اخیر و رشد کم‌سابقه قیمت‌ها سبب شده است تا هزینه‌های تامین مواد اولیه و تولید به میزان قابل‌ملاحظه‌ای افزایش یابد. از این رو، سیاست‌گذاری مناسب در حوزه کاهش هزینه‌ها مسئله‌ای کلیدی در توسعه صنعت فولاد به شمار می‌آید.

• تحلیل
• مس

شروع فعالیت شرکت ملی صنایع مس ایران در ابتدای دهه ۱۳۶۰ را می‌توان مهم‌ترین دلیل رونق گرفتن فعالیت صنایع پایین‌دست مس از جمله صنعت سیم و کابل در کشور دانست؛ به عبارتی، شکل‌گیری چنین صنایعی مرهون حضور شرکت ملی مس و حمایت‌های آن از بخش پایین‌دستی است. حمایت‌های این شرکت را می‌توان به سه بخش تقسیم کرد: نخست، تولید مفتول مسی به عنوان ماده اولیه تولید سیم و کابل که تا پیش از آن از محل واردات تامین می‌شد؛ دوم، فروش تخفیف‌دار مفتول در بازار داخلی که رونق در بازار سیم و کابل و فرصت توسعه این صنعت را به همراه داشت؛ سوم، قیمت‌گذاری حمایتی کاتد در تمام این دوران به منظور حمایت از بخش خصوصی برای سرمایه‌گذاری در توسعه تولید مفتول و سایر نیمه‌ساخته‌های صنعت. طی آینده میان‌مدت نیز برنامه‌های افزایش تولید مس معدنی و تصفیه‌شده شرکت ملی صنایع مس ایران همچنان حامی تامین تقاضای مواد اولیه صنعت مفتول و سیم و کابل کشور خواهد بود.

• تحلیل
• محصولات فولادی, محصولات میانی فولاد خام

در ماه‌های اخیر، دخالت‌های مکرر دولت در روند معاملات محصولات فولادی در بورس کالا نه‌تنها قادر نبوده این معاملات را به تعادل برساند، بلکه موجب تلاطم بیشتر بازار فولاد کشور شده است. در روزهای اخیر، به نظر می‌رسد که دولت رویکرد جدیدی را در زمینه مدیریت بازار فولاد کشور اتخاذ کرده است، رویکردی که مبتنی بر عرضه کامل محصولات فولادی در بورس کالا و اعتماد به سیستم معاملات این بازار است و پیاده‌سازی آن چشم‌اندازهای مطلوبی را پیشِ‌روی زنجیره فولاد کشور خواهد گشود؛ زیرا دست واسطه‌ها را از این بازار کوتاه خواهد کرد و سبب خواهد شد تا صنایع پایین‌دستی و مصرف‌کنندگان واقعی بتوانند محصولات فولادی مورد نیاز خود را به حد کافی و با قیمت مناسب از این بازار خریداری کنند.

• تحلیل
• محصولات فولادی

استحکام بالای فولاد باعث شده است تا این فلز به یکی از اصلی‌ترین مواد اولیه در صنعت خودروسازی تبدیل شود. با رشد روزافزون تولید خودرو در سطح جهان، تقاضا برای فولاد نیز افزایش یافته است. عمده مصرف فولاد در خودروسازی به شکل ورق است. استفاده از ورق‌های گالوانیزه با گریدهای ویژه در خودروسازی باعث کاهش قابل‌توجه وزن خودرو می‌شود؛ از این رو، استفاده از این نوع ورق‌ها در ساخت اتومبیل‌ها افزایش یافته است. شرکت ورق خودرو تنها تولیدکننده ورق گالوانیزه مخصوص صنعت خودروسازی در کشور است که در سال‌های اخیر، با استفاده از تکنولوژی‌های روز تولید محصولات فولادی با ارزش افزوده بالا، توانسته است گام مهمی در عرصه تامین صنایع داخلی و رشد صادرات بردارد.

• یاد‌داشت
• سرب و روی, معدن

مجتمع سرب و روی انگوران یکی از قدیمی‌ترین معادن کشور و بزرگ‎ترین تامین‌کننده مواد اولیه واحدهای سرب و روی کشور به شمار می‌آید. با توجه به محدودیت ذخایر فعلی این معدن، اجرای طرح‌های اکتشافی در زمینه توسعه ذخایر قابل‌استخراج این معدن در دستور کار قرار گرفته است. اگرچه این مجتمع همانند سایر واحدهای معدنی کشور با چالش‌های مختلفی در زمینه تامین ماشین‌آلات و قطعات یدکی روبه‌روست، اما با توجه به اهمیت دو فلز سرب و روی در آینده صنعت جهان، سیاست‌گذاری مناسب در زمینه تامین نیاز این مجتمع می‌تواند گامی بزرگ در مسیر تکمیل زنجیره‌های ارزش، رشد صادرات غیرنفتی و نقش‌آفرینی هرچه بیشتر صنعت سرب و روی در اقتصاد کشور باشد.