ماهنامه شماره 127

• تحلیل
• زیرساخت, صنایع ریلی و دریایی

از حمل‌ونقل ریلی به عنوان یکی از زیرساخت‌های اساسی اقتصاد کشور یاد می‌شود. در گزارش پیشِ‌رو، شرح مختصری از توسعه جنبه‌های مختلف بخش راه‌آهن کشور بر بازار فلزات کشور مورد بحث قرار گرفته است. نخستین بُعد این مسئله را می‌توان در توسعه زیرساخت‌های قطارهای درون‌شهری از جمله احداث ایستگاه‌ها و تونل‌های مترو جست‌وجو کرد. همچنین توسعه خطوط قطارهای برون‌شهری از جنبه‌های مختلفی مانند خطوط ریلی، تونل‌ها، پل‌ها و ایستگاه‌های قطار موجب مصرف فلزات می‌شود. به‌علاوه، نمی‌توان از تاثیر توسعه ظرفیت‌ها و فعالیت‌ صنایع ریلی کشور در زمینه تولید و نوسازی واگن‌ها، تجهیزات و لوکوموتیوها بر بازار فلزات کشور غافل شد.

• تحلیل
• زیرساخت, صنایع ریلی و دریایی

تونل‌ها، پل‌ها و گالری‌ها از جمله‌ مهم‌ترین زیرساخت‌های احداث خطوط ریلی برون‌شهری محسوب می‌شوند که احداث آن‌ها با دشواری‌ها و پیچیدگی‌های فراوانی همراه است. همچون هر سازه دیگری، فلزات نقش نخست را در احداث این زیرساخت‌ها ایفا می‌کنند. تونل‌ها باید از پایداری مناسبی در طول زمان برخوردار باشند و به همین دلیل در ساخت آن‌ها از سیستم‌های نگهداری مختلفی استفاده می‌شود که عنصر اصلی اغلب آن‌ها فولاد است. پل‌ها نیز سازه‌هایی بزرگ هستند که غالباً در شرایط دشوار محیطی ساخته می‌شوند و باید از مقاومت مناسبی در مقابل تحمل وزن قطار برخوردار باشند. به همین دلیل، از شکل‌های مختلف مقاطع فولادی در احداث این زیرساخت‌ها استفاده می‌شود.

• تحلیل
• زیرساخت, صنایع ریلی و دریایی

توسعه‌نیافتگی خطوط ریلی برون‌شهری متناسب با رشد صنعتی کشور، در سال‌های اخیر، همواره یکی از نگرانی‌های اصلی بخش صنعت و معدن کشور بوده است. بر اساس برنامه‌ ۱۴۰۴ توسعه، طول خطوط ریلی کشور باید به دو برابر میزان کنونی برسد که با توجه به شرایط کنونی اقتصاد کشور و روند چند سال اخیر توسعه بخش راه‌آهن، تحقق آن منطقی به نظر نمی‌رسد و این مسئله دورنمای چالش‌برانگیزی را برای لجستیک و حمل‌ونقل کشور پدید می‌آورد. ریل‌های قطارها از جنس فولاد ساخته می‌شوند تا از مقاومت کافی در مقابل وزن سنگین قطارها برخوردار باشند. همچنین در ساخت تجهیزات مورد استفاده در خطوط ریلی برون‌شهری از مس، آلومینیوم و فولاد استفاده می‌شود. در گزارش پیشِ‌رو، تاثیرات توسعه خطوط ریلی برون‌شهری بر بازار فلزات کشور مورد بحث و بررسی قرار می‌گیرد.

• تحلیل
• زیرساخت, صنایع ریلی و دریایی

ایستگاه‌های قطار یکی از مهم‌ترین زیرساخت‌های سیستم‌های راه‌آهن برون‌شهری محسوب می‌شوند. یک ایستگاه قطار شامل بخش‌های مختلف نظیر خطوط ریل، سوزن‌ها، سکوهای مسافری و بارگیری و نیز ساختمان‌ بزرگی می‌شود که بخش‌های مختلف تجاری، اداری و رفاهی مجموعه را در خود جای می‌دهد. در احداث ایستگاه‌های قطار نیز، همچون سایر ساختمان‌ها و تاسیسات، فلزات مختلف از جمله فولاد، آلومینیوم و مس نقش اصلی را ایفا می‌کنند. به این موارد بایستی میزان فولاد مصرفی در خطوط ریل و سوزن‌ها را نیز افزود. با توجه به این مسئله، اثر احداث ایستگاه‌های جدید قطارهای برون‌شهری را می‌توان از منظر ارزش فلزات مصرفی مورد بررسی قرار داد.

• یاد‌داشت
• صنعت, معدن

با توجه به گسترش بازارها و پیچیده‌تر شدن فرایندها و ساختارهای سازمانی، سازمان‌هایی به توسعه دست پیدا می‌کنند که به انتظارات مشتریان، سهامداران، ذی‌نفعان و نیز جامعه پاسخگو باشند و به سودآوری و ثروت‌آفرینی به عنوان شاخص‌های کلیدی و برتر سازمانی توجه کنند. تعالی و سرآمد شدن یک سازمان فرایند پیوسته‌ای است که از برنامه‌ریزی و هدف‌گذاری آغاز می‌شود و طی آن، با ارزیابی‌های مداوم و انجام اصلاحات لازم، چالش‌ها برطرف می‌شوند و نقاط قوت بهبود می‌یابند. مدل‌های تعالی سازمانی چارچوب‌هایی به حساب می‌آیند که برای ارزیابی عملکرد و سنجش میزان موفقیت‌های سازمان‌ها، در استقرار سیستم‌های نوین مدیریتی و مدیریت کیفیت جامع مورد استفاده قرار می‌گیرند.

• تحلیل
• آلومینیوم

تعالی سازمانی ساختاری مدیریتی است که با تکیه بر اصول و مفاهیم اساسی و توجه داشتن به معیارهای اصلی مدیریت فراگیر و سیستم خودارزیابی، موجبات پیشرفت و بهبود فرایندهای سازمانی را فراهم می‌سازد. شرکت آلومینیوم المهدی یکی از بزرگ‌ترین واحدهای تولیدکننده آلومینیوم در کشور به شمار می‌آید. این شرکت در سال‌های اخیر، با الهام از مدل تعالی «EFQM»، اقدام به تدوین برنامه‌ریزی استراتژی کسب‌وکار کرده است. همچنین این شرکت در حال پیاده‌سازی الگوی هفت‌سین آراستگی به عنوان نظام بومی‌سازی‌شده در کشور است. پیاده‌سازی مدل‌های مذکور نتایج مثبت فراوانی را در زمینه ارتقای بهره‌وری، روحیه کار تیمی و همدلی در میان کارکنان در سطوح مختلف برای این شرکت به همراه داشته است.

• یاد‌داشت
• محصولات فولادی, محصولات میانی فولاد خام

مدل تعالی سازمانی به عنوان چارچوبی اولیه برای ارزیابی و بهبود سازمان‌ها معرفی شده است؛ مدلی که نشان‌دهنده مزیت پایداری است که یک سازمان متعالی باید به آن دست یابد. انتخاب رویکردهای مناسب و همسوسازی آن‌ها و تلاش برای استقرار مدیریت مبتنی بر فرایندها از جمله فعالیت‌هایی است که در این چارچوب مدیریتی به‌خوبی قابل‌اجراست که وقتی با خودارزیابی همراه شود، نقاط قوت و زمینه‌های قابل‌بهبود سازمان را آشکار می‌سازد تا بر اساس آن، برنامه‌های بهبود تعریف شوند. شرکت مجتمع فولاد خراسان، همگام با سایر سازمان‌های ایرانی، با استقرار مدل تعالی سازمانی، چارچوب مناسبی برای اِعمال روش‌های نوین مدیریتی انتخاب کرده است که بر آن اساس، نقاط قوت و زمینه‌های قابل‌بهبود سازمان خود را شناسایی می‌کند و در جهت تعریف برنامه‌های بهبود و اجرای آن‌ها گام برمی‌دارد.

• یاد‌داشت
• محصولات میانی فولاد خام

تعالی سازمانی به معنای رویکردی سیستماتیک برای بهبود سازمانی و تعهد مجموعه به رشد و توسعه پایدار در زمینه مدیریت فرایند، کسب رضایت مشتری، خلق ارزش برای ذی‌نفعان و افزایش مستمر سودآوری است. تعالی سازمانی تابع شرایط خاص، فرهنگ، محیط داخلی و خارجی، ویژگی‌های سرمایه‌های انسانی، نقاط قوت و ضعف و فرصت‌ها و تهدیدهایی است که سازمان را در بر گرفته‌اند. شرکت فولاد خوزستان، به عنوان بزرگ‌ترین عرضه‌کننده فولاد خام در کشور، یکی از شرکت‌های سرآمد در عرصه تعالی سازمانی محسوب می‌شود که این مسئله تاثیرات قابل‌توجهی بر بهره‌وری و عملکرد این مجموعه داشته است.

• یاد‌داشت
• سنگ‌آهن, محصولات میانی فولاد خام

معادن و صنایع معدنی، به سبب برخورداری از اهمیت بسیار بالا در توسعه پایدار اقتصادی کشور، از جذابیت‌های بسیار زیادی برای سرمایه‌گذاری برخوردار هستند؛ زیرا توسعه این صنایع هم موجب منفعت سرمایه‌گذاران می‌شود و هم فرصت‌های بی‌شماری را برای تحقق رشد اقتصادی کشور ایجاد می‌کند. در همین راستا، شرکت معدنی و صنعتی چادرملو برنامه‌های سرمایه‌گذاری خود را در سه بازه زمانی کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت تدوین کرده است. از جمله اولویت‌ها و سیاست‌های این شرکت، سرمایه‌گذاری برای توسعه ظرفیت‌ها و حرکت به سمت حلقه‌های پایانی زنجیره فولاد، تامین زیرساخت‌ها و رفع چالش‌های فعلی این صنعت بوده است.

• تحلیل
• سنگ‌آهن

شرکت معدنی و صنعتی گل‌گهر، به عنوان یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های معدنی در خاورمیانه، همواره شالوده تولید را بر هوشمندسازی و سرمایه‌گذاری‌های بلندمدت به منظور افزایش کیفیت تولید در کنار متنوع‌سازی محصولات قرار داده است. این شرکت، به ‌رغم وجود محدودیت‌های داخلی و خارجی، برنامه‌ای ویژه‌ برای تبیین استراتژی‌های متنوع در زمینه‌ اکتشاف، استخراج، زیرساخت، تکنولوژی، تحقیق و پژوهش، محیط‌زیست و ... به منظور هموار کردن جاده سرمایه‌گذاری‌های بلندمدت در نظر دارد که با تحقق آن، جهش بلندی در جایگاه جهانی این شرکت رقم خواهد خورد.

• یاد‌داشت
• محصولات میانی فولاد خام

تحقق چشم‌اندازهای ترسیم‌شده برای صنعت فولاد کشور با چالش‌های متعددی روبه‌روست که حل این چالش‌ها به سرمایه‌گذاری‌های سنگینی نیاز دارد. شرکت فولاد خوزستان بزرگ‌ترین عرضه‌کننده شمش فولادی در کشور است و چشم‌انداز این شرکت تولید ۶ میلیون تن شمش فولاد در افق ۱۴۰۴ توسعه است. در همین راستا، این شرکت اولویت سرمایه‌گذاری‌های بلندمدت خود را تکمیل زنجیره فولاد و شناسایی و رفع مشکلات و گلوگاه‌های ظرفیتی و زیرساختی، از جمله تامین مواد اولیه و لجستیک قرار داده است.

• یاد‌داشت
• محصولات فولادی, محصولات میانی فولاد خام

استراتژی‌های شرکت فولاد مبارکه در زمینه سرمایه‌گذاری‌ بلندمدت موجب شده است تا این شرکت هم از جنبه سودآوری و هم از جنبه تولید و توسعه پایدار در مسیری روبه‌رشد قرار گیرد. سیاست‌ اصلی این شرکت تامین پایدار و به‌موقع مواد اولیه و مصرفی و همچنین تقویت و تنوع‌بخشی محصولات است. در همین راستا، سرمایه‌گذاری در شرکت‌های مختلف و صنایع بالادستی و شناسایی فرصت‌های سرمایه‌گذاری در این عرصه همواره یکی از استراتژی‌های اصلی این شرکت در زمینه سرمایه‌گذاری‌های بلندمدت بوده است.

• یاد‌داشت
• خاک‌های معدنی

مجتمع معدنی و صنعتی فسفات اسفوردی یکی از مهم‌ترین و بزرگ‌ترین واحدهای تولید فسفات کشور محسوب می‌شود که از ذخایر گسترده این ماده معدنی ارزشمند برخوردار است. واگذاری راهبری این مجتمع به بخش خصوصی در سال ۱۳۹۵ موجب شده است تا تحول قابل‌ملاحظه‌ای در آمار تولید و فروش این مجتمع ایجاد شود. در همین راستا، در سال جاری، طرح‌های توسعه متعدد و گوناگونی به منظور افزایش ظرفیت تولید و تکمیل زنجیره‌های ارزش مجموعه شکل گرفته است که بهره‌برداری از آن‌ها فرصت‌های مناسبی را برای تامین نیاز داخلی و صادرات این محصول ارزشمند فراهم می‌سازد.

• تحلیل
• محصولات میانی فولاد خام

شرکت فولاد هرمزگان، با برخورداری از شرایط جغرافیایی مناسب و نزدیکی به بندرها و منابع انرژی، از ظرفیت‌های بسیار مناسبی برای نقش‌آفرینی در صنعت فولاد کشور برخوردار است. این شرکت در سال‌های اخیر توانسته است آمار تولیدات خود را به ظرفیت خود نزدیک کند. در همین راستا، این مجموعه سیاست‌های مختلفی را در زمینه افزایش ظرفیت تولید و حرکت به سمت تولید محصولات با ارزش افزوده بالاتر در دستور کار قرار داده است. طرح افزایش ظرفیت تولید از ۱.۵ به ۲ میلیون تن و احداث پروژه تولید ورق‌های عریض از جمله مهم‌ترین طرح‌های توسعه شرکت فولاد هرمزگان به شمار می‌آیند که سبب خواهند شد تا سهم این شرکت از تامین بازارهای داخلی و بین‌المللی افزایش یابد.

• تحلیل
• سنگ‌آهن

اصولا بِرندسازی، به مثابه یک هویت معاصر، همواره نقش مهمی در تحولات عصر کنونی ایفا کرده است. آن‌چنان‌که برخی‌ از کارشناسان حوزه بِرندینگ معتقدند، محصولات بدون بِرند همچون آب بدون اکسیژن‌اند که وجود آن به ارتقای سیستم سازمانی و نبود آن به مرگ سیستم سازمانی به مثابه بدن انسان در بلندمدت منجر خواهد شد. از طرف دیگر، موضوع بِرندینگ برای صنایع معدنی و فلزی، به‌ویژه صنایع فولادی که نقشی اساسی در تحولات زندگی مدرن دارند، همواره در مرکز توجه شرکت‌ها و سازمان‌های بزرگ قرار داشته است. ایران نیز، به عنوان یکی از بازیگران مهم صنعت فولاد، دارای شرکت‌ها و نهادهایی مهم و اثرگذار است. یکی از این شرکت‌ها شرکت معدنی و صنعتی گل‌گهر نام دارد که با اتخاذ برنامه‌های استراتژیک بلندمدت شامل کشف پهنه‌های جدید معدنی، تنوع‌بخشی به محصولات، بومی‌سازی تجهیزات و قطعات، هوشمندسازی فعالیت‌ها، توسعه سرمایه‌گذاری غیرفولادی، افزایش بهره‌وری تولید و بسیاری موارد دیگر، در نظر دارد تا ضمن ارتقای رقابت‌پذیری محصولات، بِرند گل‌گهر را به یک هویت مستقل و معاصر پیوند دهد.

• تحلیل
• معدن

یکی از محصولات جانبی صنعت مس، در حلقه تولید معدنی، مولیبدن است. این فلز همراه، که عمدتا در ذخایر پورفیری مس وجود دارد، هر ساله به میزان ۲۵۰ هزار تن از منابع معدنی در بازارهای جهانی عرضه می‌شود. علاوه بر این، مولیبدن بازیافت نیز می‌شود، اما سهم محدودی از عرضه جهانی این فلز را در دست دارد. بزرگ‌ترین مصرف‌کننده مولیبدن، تولیدکنندگان فولادهای زنگ‌نزن، مهندسی و ابزار هستند که سالانه حدود ۱۶۸ هزار تن از این فلز را مصرف می‌کنند. در ایران، تولید فولاد آلیاژی به میزان محدودی انجام می‌شود و این امر باعث شده است تا حجم قابل‌توجهی از مولیبدن معدنی که توسط بخش پایین‌دستی صنعت مولیبدن به اکسید یا فرومولیبدن تبدیل می‌شود، به جای مصرف در بازار داخلی، در بازارهای بین‌المللی عرضه شود.