ماهنامه شماره 130

• تحلیل
• صنایع خودروسازی

صنعت خودروسازی در زمره صنایع سودآور و تعیین‌کننده در اقتصاد جهان به شمار می‌رود. با این حال، این صنعت در ایران نتوانسته است به جایگاه درخور و مناسبی در اقتصاد کشور دست یابد. سیاست‌های داخلی و فشارهای خارجی و تحریم‌ها امروز موجب شده‌اند تا واحدهای فعال در حوزه خودرو با مشکلات و چالش‌های پرتعدادی مواجه باشند، چالش‌هایی که تحقق اهداف پیش‌بینی شده در افق ۱۴۰۴ برای صنعت خودروسازی کشور را دشوار می‌سازند. در این گزارش، سناریو‌های مختلف پیشِ‌روی صنعت خودروسازی و تاثیر هریک از این سناریوها بر مصرف فلزات این صنعت مورد بحث و ارزیابی قرار گرفته است.

• تحلیل
• صنایع خودروسازی

با توجه به روند تولید و واردات خودرو و نیز آمار نامناسب اسقاط خودروها در کشور، هرساله به میزان قابل‌توجهی به خودروهای موجود در کشور افزوده می‌شود. هر خودرو از قطعات مختلفی تشکیل شده است که اغلب آن‌ها باید در دوره‌های زمانی مختلف تعویض شوند. از این رو، بدیهی است که هر سال به میزان قطعات یدکی مورد نیاز برای تعمیر خودروهای فعلی افزوده می‌شود. اغلب قطعات مورد استفاده در خودروها از جنس فلزات اساسی ساخته می‌شوند. بنابراین تولید داخلی قطعات خودرو و افزایش تقاضا برای آن در سال‌های آینده بر مصرف فلزات در کشور بسیار اثرگذار خواهد بود.

• تحلیل
• صنایع خودروسازی

بدنه و اتاق خودرو یکی از اجزای اصلی هشت‌گانه اتومبیل محسوب می‌شود که اسکلت اصلی خودرو را تشکیل می‌دهد و سایر قطعات و تجهیزات بر روی آن قرار می‌گیرند. به همین دلیل، طراحی بدنه خودرو با پیچیدگی‌ها و دشواری‌های خاصی همراه است. بدنه خودروها معمولا از ورق‌های فولادی گالوانیزه ساخته می‌شوند. بخش عمده‌ای از وزن یک خودرو به بدنه آن تعلق دارد. با توجه به این مسئله، رشد تولید بدنه خودروها تقاضای بسیار بالایی را برای فولاد ایجاد خواهد کرد. در گزارش پیشِ‌رو، ارزش فولاد مصرفی در تولید اتاق و بدنه برای نوسازی خودروها و همچنین تولید تریلرها و کاروان‌ها مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفته است.

• تحلیل
• صنایع خودروسازی

نقش بنیادین باربری و حمل‌ونقل جاده‌ای در رشد، شکوفایی و پیشرفت اقتصادی یک کشور حقیقتی انکارناپذیر است. حمل‌ونقل جاده‌ای طیف گسترده‌ای از موضوعاتی چون تولید، توزیع، خدمات و مصرف کالا را در یک کشور درگیر می‌سازد. همچنین نقشی اساسی در مجموعه فعالیت‌های اقتصادی آن کشور از جمله صادرات دارد؛ زیرا انتقال کالاها و محصولات از محل تولیدشان تا آب‌های آزاد عموما به وسیله خودروهای سنگین صورت می‌گیرد. علاوه بر این، بر خلاف خطوط ریلی که نیازمند زیرساخت‌های ریلی و صرف هزینه زیاد است، امکان توسعه حمل‌ بار توسط حمل‌ونقل جاده‌ای در سراسر کشور وجود دارد. توسعه حمل‌ونقل جاده‌ای کشور مستلزم افزایش تولید خودروهای سنگین است و افزایش تولیدات این بخش به رونق در صنایع فلزی می‌انجامد.

• یاد‌داشت
• صنعت

امروزه سرمایه‌گذاری در زمینه ایجاد مزیت رقابتی یک عنصر مهم و اساسی برای شرکت‌های دولتی و خصوصی محسوب می‌شود. دستیابی به نقاط ضعف و قوت رقبا در راستای چگونگی تولید و عرضه محصولات صنعتی و معدنی یکی از رویکردهایی است که می‌تواند ضمن خلق مزیت رقابتی برای شرکت‌ها، جایگاه تولیدی منحصربه‌فردی را در سطح جهان برای محصولات صنعتی و معدنی ایجاد کند. ایران، به عنوان یکی از کشورهای ویژه در حوزه صنایع معدنی، مزیت‌های بسیاری برای رقابت‌پذیری محصولات صنعتی و معدنی در اختیار دارد که با اتخاذ استراتژی مناسب به‌ویژه در راستای فعال‌سازی معادن کوچک‌مقیاس، می‌تواند در آینده‌ای نزدیک، به یکی از قطب‌های بی‌رقیب صنایع معدنی و فلزی منطقه و جهان تبدیل شود. شرکت کانی مس یکی از همان شرکت‌های پیمانکاری در حوزه صنایع معدنی به‌ویژه صنعت مس است که با دارا بودن کادری مجرب و متخصص در سطح بین‌المللی، در نظر دارد تا با ورود به بخش لجستیک معادن داخلی، صدور خدمات مهندسی به خارج از کشور و بسیاری موارد دیگر، گام نوینی در جهت افزایش مزیت رقابتی بخش معدن و صنایع معدنی کشور بردارد.

• یاد‌داشت
• محصولات میانی فولاد خام

برخورداری کشور از منابع انرژی و ذخایر معدنی سنگ‌آهن و نیز دسترسی به آب‌های آزاد مزیت‌های نسبی متعددی را با توسعه صنعت فولاد کشور پدید آورده است. آنچه در این بین اهمیت دارد لزوم سیاست‌گذاری مناسب از سوی دولت برای برقراری توازن و تقویت زیرساخت‌ها برای توسعه و رشد صادرات این صنعت است. شرکت فولاد هرمزگان را می‌توان نماد و الگویی برای بهره‌گیری از مزیت‌های نسبی و تبدیل آن‌ها به مزیت‌های رقابتی دانست. این شرکت نه‌تنها مانع از آن شده که تحریم‌های بین‌المللی بتوانند اثری سوء بر فروش و صادرات آن بگذارند، بلکه توانسته است که با بهبود فاکتورهای قیمت، کیفیت و پایداری تامین محصول، در مسیر رشد فروش محصولات خود حرکت کند.

• تحلیل
• سنگ‌آهن, محصولات میانی فولاد خام

رقابت‌پذیری، در ساحت جهان مدرن، مولفه‌ای برای راستی‌آزمایی شرکت‌هاست که بدون آن، امکان ارتقای کیفیت محصولات در رده‌های مختلف صنعتی با چالش‌هایی جدی مواجه می‌شود. صنایع معدنی، به عنوان تاثیرگذارترین بخش در ساختار و لوازم مورد نیاز جهان مدرن، همواره اهتمام ویژه‌ای به رقابت و رقابت‌پذیری میان محصولات تولیدی خود داشته است. از این رو، شرکت‌های فعال در این زمینه جسورانه‌تر از سایر بخش‌ها به تحولات حاصل از رقابت و مزیت رقابتی محصولات و فرایند تولید یک محصول صنعتی ـ معدنی واکنش نشان داده‌اند و می‌دهند. شرکت معدنی و صنعتی چادرملو، به عنوان یکی از شرکت‌های فعال و دارای ظرفیت‌های گسترده در زمینه رقابت‌پذیری در عرصه داخلی و منطقه‌ای، برنامه‌های متنوعی را برای تحقق مزیت رقابتی محصولات معدنی اجرا کرده است. توجه به اکتشافات و استخراج مواد معدنی با گسترش ظرفیت‌ها در داخل و خارج از کشور، هوشمندسازی فرایند، ارتقای سطح تولید به منظور تکمیل زنجیره ارزش، بهره‌گیری از انرژی پاک و تامین آب شیرین از طریق آب خلیج فارس جزو برنامه‌های راهبردی چادرملو در طول چشم‌انداز یک دهه آینده در راستای افزایش مزیت رقابتی محسوب می‌شوند.

• تحلیل
• سنگ‌آهن

مزیت رقابتی در جهان امروز یکی از مولفه‌های اساسی در مسیر تحول‌سازی در شرکت‌های بزرگ صنعتی و معدنی است، به طوری که هرکدام از شرکت‌های بزرگ معدنی در راستای اهداف و سیاست‌های کلان، راهبردهای متنوعی به منظور ارتقای مزیت رقابتی در بخش‌های مختلف شامل اکتشاف، استخراج، طرح‌های تولیدی، توسعه‌ای، لجستیک، انرژی، بومی‌سازی و ... به کار می‌گیرند. در این میان، شرکت معدنی و صنعتی گل‌گهر یکی از مجموعه‌های بزرگ معدنی در منطقه خاورمیانه است که با در نظر گرفتن برنامه‌های متنوع در مسیر افزایش ظرفیت‌های تولید متناسب با جهان معدنی یک دهه آینده (۲۰۳۰)، در صدد ارتقای مزیت رقابتی در میان شرکت‌های بزرگ معدنی در جهان است. توسعه کسب‌وکار در داخل و خارج از کشور، از طریق مشارکت در طرح‌های اکتشاف، استخراج، فرآوری و انرژی‌های پاک، جزو مهم‌ترین برنامه‌های این شرکت در راستای بی‌رقیب شدن در آینده معدنی خاورمیانه به شمار می‌آیند.

• یاد‌داشت
• سنگ‌آهن

مهم‌ترین دارایی بخش صنایع معدنی داشتن استراتژی مناسب برای حفظ ذخایر مالی در مسیر توسعه و تنوع‌بخشی به محصولات مختلف است که می‌تواند به پویایی نظام مالی، اقتصادی و مالیاتی منجر شود. شرکت معدنی و صنعتی گل‌گهر، برای توسعه نظام مالی، اقتصادی و مالیاتی خود در بلندمدت، سه نوع استراتژی شامل تامین ارز، افزایش سرمایه شرکت‌ها و تاسیس شرکت‌های جدید را تبیین کرده است. با این حال و در شرایطی که بسیاری از شرکت‌ها، همزمان با اوج گرفتن تحریم‌ها در کشور و شیوع ویروس کرونا در جهان، بحران‌‌های متعدد مالی و مالیاتی را تجربه می‌کنند، استراتژی و عملکرد این شرکت نشان می‌دهد که عزمی جدی برای حفظ ذخایر مالی در بلندمدت به منظور ارتقای شاخص‌های مالی، اقتصادی و مالیاتی در کل این مجموعه وجود دارد.

• یاد‌داشت
• محصولات میانی فولاد خام

در اغلب کشورهای توسعه‌یافته، مالیات منبع اصلی درآمد دولت‌ها محسوب می‌شود. با این حال، این میزان در ایران فاصله قابل‌ملاحظه‌ای با مقادیر مطلوب دارد که چرایی این مسئله را باید در ضعف نظام مالیاتی و قوانین آن جست‌وجو کرد. شرکت فولاد هرمزگان، به عنوان یکی از بزرگ‌ترین واحدهای صنعتی کشور، شفافیت مالی برای ارائه به ذی‌نفعان را یکی از رویکردهای اصلی خود قرار داده و به این ترتیب، با پرداخت به‌موقع و دقیق مالیات، خود را به عنوان یکی از مودیان خوش‌حساب در سطح استان و کشور معرفی کرده است.

• یاد‌داشت
• محصولات میانی فولاد خام

بررسی نظام مالیاتی در ساختار کشورهای مختلف نشان از اهمیت ویژه این موضوع در توسعه رفاه اقتصادی جامعه دارد. نقش شرکت‌های بزرگ به‌ویژه شرکت‌های معدنی در نظام مالیاتی ایران نقشی منحصربه‌فرد است، به طوری که بسیاری از درآمدهای مالیاتی دولت از طریق شرکت‌های بزرگ معدنی کسب و در خدمات عمومی هزینه می‌شود. شرکت فولاد خوزستان، به عنوان یکی از شرکت‌های بزرگ معدنی و فولادی، همواره با اتخاذ راهبردهای کارآمد و بلندمدت مالیاتی، زمینه را برای ایجاد ثبات درون‌سازمانی، شامل بهینه‌سازی نرخ مصرف و نرخ فروش، و نیز تامین ثبات در فرایند تولید فراهم می‌آورد. این شرکت، با پرداخت به‌موقع صورت‌حساب‌های مالیاتی به سازمان امور مالیاتی کشور، توانسته است خود را به عنوان یکی از واحدهای نمونه استان خوزستان و کشور در زمینه پرداخت مالیات معرفی کند.

• یاد‌داشت
• مس

قوانین کنونی مالیاتی و انعطاف‌نا‌پذیری نظام مالیاتی کشور موجب شده است تا بسیاری از شرکت‌ها و واحدهای صنعتی با مشکلات و چالش‌هایی در زمینه پرداخت مالیات مواجه شوند. به نظر می‌رسد که لازم است اقدامات جدی‌تری در خصوص اصلاح نظام مالیاتی کشور و نیز برنامه‌ریزی برای هزینه و سرمایه‌گذاری این درآمدها در دستور کار قرار گیرد. شرکت ملی صنایع مس ایران مودی نمونه مالیاتی در کشور محسوب می‌شود که موفق به دریافت لوح تقدیر از سازمان امور مالیاتی کشور شده است. مالیات‌های پرداختی این شرکت همواره یکی از منابع موثر در توسعه زیرساخت‌ها و سرمایه‌گذاری‌ها در استان‌های محل فعالیت این شرکت بوده است.

• تحلیل
• محصولات فولادی, محصولات میانی فولاد خام

شرکت فولاد مبارکه اصفهان یکی از شرکت‌های پیشرو در زمینه حفظ محیط‌زیست در منطقه خاورمیانه به شمار می‌رود که با در نظر گرفتن استانداردهای بین‌المللی برای تبیین راهبردهای مناسب به منظور تحقق فولاد سبز، توانسته است با برداشتن بسیاری از موانع، خود را به عنوان یک شرکت فرهنگ‌ساز در زمینه محیط‌زیست معرفی کند. این شرکت، با اتخاذ تدابیر برنامه‌ریزی‌شده، نه‌تنها مانع از آن شد که آغاز بحران کرونا و اِعمال محدودیت‌های اجتماعی خللی در برنامه‌های تولید آن ایجاد کند، بلکه با ثبت رکوردهای متعدد تولید و فروش، خود را به عنوان الگویی برای مدیریت بحران در کشور و در جهان معرفی کرد.

• تحلیل
• محصولات فولادی, محصولات میانی فولاد خام

نظام اقتصادیِ مبتنی بر عرضه و تقاضا، نظامی است که با پیروی از قوانین ضد رانت و فساد، زمینه را برای ایجاد شفافیت و رقابت به وجود می‌آورد. هر گونه دخالت نابجا در روند طبیعی نظام‌های اقتصادی بیش از آنکه تاثیراتی مثبت بگذارد، تبعاتی منفی و سوء برای حلقه‌های مختلف زنجیره‌های تولید در پی خواهد داشت. اجبار به ارزان‌فروشی مواد اولیه صنایعی همچون فولاد به واسطه قیمت‌گذاری دستوری توسط دولت یکی از چالش‌های مهم در این عرصه به حساب می‌‎آید که برای تغییر این فرایند، اتکا به نیروی عرضه و تقاضا در بورس کالای ایران می‌تواند موجب خروج از بن‌بست‌های فعلی شود.

• تحلیل
• محصولات فولادی, محصولات میانی فولاد خام

شرکت فولاد مبارکه را می‌توان الگو و نمونه‌ای برای بومی‌سازی در بین صنایع مختلف کشور معرفی کرد. این شرکت، با تدوین‌ استراتژی‌های مختلف، همواره سعی داشته است تا با بومی‌سازی و تولید داخلی قطعات و تجهیزات مختلف خطوط تولید، نیاز خود را به خرید از کشورهای خارجی به حداقل برساند تا به این ترتیب، ضمن صرفه‌جویی قابل‌توجه در هزینه‌ها و جلوگیری از خروج ارز از کشور، تولید پایدار خطوط تولید خود را تضمین کند. می‌توان گفت یکی از عواملی که موجب شد تا شرکت فولاد مبارکه، به رغم اِعمال شدیدترین تحریم‌ها، رکوردهای متعددی را در کلیه نواحی تولیدی به ثبت برساند همین رویکرد قطع وابستگی و بومی‌سازی هرچه بیشتر خطوط تولید بوده است.

• تحلیل
• مس

رشد تقاضای جهانی مس در آینده میان‌مدت و بلندمدت، محرکی برای توسعه تولید اکثر شرکت‌های بزرگ معدنی مس در جهان به شمار می‌رود. تعریف پروژه‌های بزرگ توسعه‌ای و نوپا طی سال‌های اخیر، در کنار راه‌اندازی فاز ساخت برخی پروژه‌های معدنی و آغاز بهره‌برداری از برخی دیگر، موید استراتژی توسعه تولید شرکت‌های معدنی مس در سراسر جهان است. طبعا شرکت ملی صنایع مس نیز، به عنوان یکی از تولیدکنندگان بزرگ در مقیاس بین‌المللی، با این حرکت صنعت جهانی مس همراه شده و طی سال‌های اخیر، پروژه‌های متعددی را در سبد توسعه‌ای این شرکت قرار داده است. تمایل به کسب جایگاه رفیع‌تر در بازار جهانی مس از یک سو و حصول نتیجه از اقدامات اکتشافی، که منجر به رشد ذخایر کشور به تقریبا ۴۱.۵ میلیون تن مس محتوی شده، این مجموعه را برای توسعه تولید مس در کشور مصمم‌تر و فرصت افزایش سودآوری با توجه به صعود اخیر قیمت جهانی مس را پررنگ‌تر ساخته است.