ماهنامه شماره 137

• تحلیل
• زیرساخت

اهمیت صنعت حمل‌ونقل و تاثیر آن بر ارتقای سطح اقتصادی کشور بر همگان آشکار است و مقوله زیرساخت سیستم‌های حمل‌ونقل نیز از گام‌های نخست بهبود شاخص‌های اقتصادی محسوب می‌شود. تحریم‌های اعمال‌شده و عدم توجه به فرصت‌های پیش‌رو از عوامل توسعه‌نیافتگی کشور در بخش سیستم‌های حمل‌ونقل به شمار می‌آیند. بنابراین امید است که با رفع چالش‌های موجود در سیستم‌های حمل‌ونقل و افزایش ظرفیت این صنعت، صنایع وابسته به صنعت مذکور نیز روندی صعودی را در توسعه طی کنند و منجر به ارتقای صنایع کشور شوند. همچنین با توجه به نقش و اهمیت فلزات اساسی در افزایش ظرفیت صنعت یاد‌شده، میزان قابل ملاحظه‌ای از فلزات اساسی در این مسیر مصرف می‌شوند. بنابراین، در خصوص اهمیت صنعت حمل‌ونقل و دورنمای این صنعت در توسعه‌یافتگی کشور، می‌توان سناریوهای مختلفی را در خصوص میزان مصرف فلزات اساسی در افزایش ظرفیت زیرساخت‌های سیستم‌های حمل‌ونقل پیش‌بینی کرد.

• تحلیل
• زیرساخت

حمل‌ونقل پایدار و کارآمد یکی از مهم‌ترین عوامل بقا و پیشرفت تمدن مدرن است. صنعت حمل‌ونقل هر کشور بیانگر وضعیت اقتصادی و توسعه صنعتی آن به شمار می‌آید. سیستم حمل‌ونقل هوایی یکی از مهم‌ترین روش‌های حمل‌ونقل در جهان است که نه‌تنها زمان سفر را کوتاه می‌کند، بلکه عامل مهمی برای دستیابی به رشد و توسعه اقتصادی به حساب می‌آید، زیرا استفاده از تمام ظرفیت‌های حمل‌ونقل هوایی منجر به افزایش درآمد و تولید ناخالص داخلی می‌شود و اقتصادی پایدار را برای کشور رقم می‌زند. بنابراین حمل‌ونقل هوایی، با زیرساخت‌های خدمات‌محور و زیرشاخه‌های متعدد، یکی از صنایع پربازده در رشد اقتصادی محسوب می‌شود و توجه به آن از ضروریات برنامه‌های هر کشور است. از این رو، در این گزارش، احداث و توسعه زیرساخت و ارزش فلزات مصرفی نقش‌آفرین در سیستم حمل‌ونقل هوایی بررسی شده است.

• تحلیل
• زیرساخت

حمل‌ونقل دریایی اساس تجارت بین‌المللی و اقتصاد جهانی است. فراهم آوردن زیرساخت‌های مناسب برای رونق حمل و نقل دریایی تاثیر قابل توجهی را بر کاهش هزینه‌های حمل و رشد تجارت بین‌المللی کشورها خواهد داشت. خصوصا آن که ایران در موقعیت جغرافیایی استراتژیکی قرار دارد و دسترسی به آب‌های آزاد فرصت مناسبی را برای تقویت حمل‌ونقل دریایی کشور ایجاد کرده است. بندرهای هر کشور به عنوان اصلی‌ترین زیرساخت‌های سیستم حمل‌و‌نقل دریایی، دارایی‌های راهبردی آن به حساب می‌آیند و به همین دلیل رشد سرمایه‌گذاری‌ها در ایجاد و توسعه ظرفیت‌های بنادر می‌تواند گامی بلند در مسیر توسعه صادرات کشور باشد.

• تحلیل
• زیرساخت

تونل‌ها و پل‌ها عضوی جدایی‌ناپذیر از زیرساخت‌های حمل جاده‌ای و ریلی محسوب می‌شوند که احداث آن‌ها به سرمایه‌گذاری‌های بالایی نیاز دارد. ساخت تونل‌ها و پل‌ها با پیچیدگی‌های خاصی همراه است و باید پارامترهای متعددی در طراحی آن‌ها لحاظ شود. با توجه به اهمیت مولفه‌های پایداری و مقاومت، در احداث تونل‌ها و پل‌ها میزان قابل توجهی فولاد به شکل‌های مختلف مصرف می‌شود. به همین دلیل، توسعه احداث تونل‌ها و پل‌ها، در کنار تاثیر آن بر توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل، موجب مصرف فلزات در کشور نیز خواهد شد.

• یاد‌داشت
• سنگ‌آهن

صنعت فولاد ایران، در کنار پتانسیل‌ها و فرصت‌های امروزش، با چالش‌های پرتعدادی مواجه است که تولید پایدار و تحقق چشم‌اندازهای آن را با ریسک‌هایی مواجه می‌سازد. کافی نبودن ذخایر مواد اولیه، توسعه نیافتن ظرفیت‌های تولید برق همسو با رشد ظرفیت‌های صنعتی و افزایش احتمالی قیمت حامل‌های انرژی از جمله مهم‌ترین ریسک‌های پیشِ‌روی زنجیره فولاد کشور به شمار می‌آیند. شرکت صنعتی و معدنی توسعه فراگیر سناباد یکی از بزرگ‌ترین واحدهای فعال در بالادست زنجیره فولاد کشور است که با قرارگیری در نزدیکی ذخایر سنگ‌آهن منطقه سنگان و با تکیه بر توان و تخصص داخلی، تلاش می‌کند ریسک‌های تولید خود را تا حد امکان کاهش دهد.

• یاد‌داشت
• کک و زغال‌سنگ

در فضای رقابتی کسب‌وکارهای امروز، سازمان‌ها برای بهبود عملکرد فعالیت خود و حرکت در مسیر رشد و تعالی سازمانی با ریسک‌های فراوانی روبه‌رو می‌شوند. پایش و شناساییِ به‌موقع این فرصت‌ها و تهدیدها برای دستیابی به این مهم بسیار اهمیت دارد و مدیریت ریسک نامیده می‌شود. در واقع مدیریت ریسک فرایند شناسایی، تحلیل و پاسخ به عوامل خطرساز محتمل در فعالیت‌های سازمانی است. این مقوله در توسعه صنایع تولیدی، که همواره با چالش‌های فراوانی روبه‌رو می‌شوند، نقشی تعیین‌کننده دارد. در سال‌های قبل، بخش عمده کک مورد نیاز صنایع کشور از محل واردات تامین می‌شد، اما با توجه به تحریم‌های موجود، می‌توان از پتانسیل‌های صنعت کک به منظور رشد آن بهره‌مند شد. این امر مستلزم مدیریت ریسک سازمانی است. شرکت کک طبس می‌کوشد تا با اتخاذ سیاست‌های مناسب و استفاده از ظرفیت‌های خالی، با نگاهی هوشمندانه چالش‎ها در این زمینه را به فرصت تبدیل کند.

• یاد‌داشت
• آهن اسفنجی

ریسک‌ها همواره یکی از چالش‌برانگیزترین مسائل در واحدهای صنعتی و تولیدی به شمار می‌آیند. بنابراین کنترل ریسک‌ها و بهره‌گیری از آن‌ها در جهت مثبت یکی از مسائل مهم مدیریتی است. برای آن که یک بنگاه اقتصادی به موفقیت برسد، باید واقع‌بین بودن و فاصله گرفتن از دنیای تخیلات، احساسات و توهمات، سنگ بنای همه استراتژی‌های آن سازمان باشد. در همین راستا بنگاه‌های اقتصادی به منظور پیاده‌سازی سیستم مدیریت ریسک در گام نخست، تیمی از کارشناسان در حوزه‌های مختلف را تشکیل می‌دهند تا ریسک‌های موجود را شناسایی و ارزیابی کنند. سپس این تیم کارشناسی، با تعریف شاخص‌ها و اولویت‌بندی ریسک‌ها، بهترین راهکار مدیریتی را ارائه می‌دهد. شرکت صنعت فولاد شادگان نیز در راستای مدیریت ریسک برنامه‌های مختلفی را در دستور کار خود قرار داده است. تیم‌‌های کارشناسی این شرکت ریسک‌های پیشِ‌روی حوزه فعالیت خود را شناسایی و اولویت‌بندی و برنامه‌ها و راهکارهای لازم برای رویارویی با ریسک‌های موجود را ارائه می‌کنند.

• یاد‌داشت
• محصولات میانی فولاد خام

صنعت فولاد، که از صنایع استراتژیک در کشور به شمار می‌آید، همواره با چالش‎‌هایی فراوان روبه‌رو می‌شود که این چالش‎ها بر بهای تمام‌شده و میزان رقابت‌پذیری محصولات فولادی اثر می‌گذارد. بنابراین مدیریت ریسک در شناسایی تهدیدهای صنایع فولادی و بهره‌مندی از آن‌ها به منظور توسعه صنعت فولاد نقش بسزایی را ایفا می‌کند. با توجه به اهمیت این مسئله، شرکت فولاد خوزستان با رویکرد شناسایی ریسک‌ها و فرصت‌ها، مدیریت ریسک سازمانی را در مجموعه خود به اجرا درآورده است. این شرکت، با شناسایی چالش‌های صنعت فولاد و در راستای بهبود عملکرد و تحول سازمانی، در تمامی حوزه‌های مدیریتی اقداماتی را در دستور کار خود دارد.

• یاد‌داشت
• محصولات میانی فولاد خام

جریان نقدینگی و توان نقدی یک سازمان یکی از پارامترهای مالی مهم است که در تامین هزینه‌های مالی و برنامه‌ریزی‌های سازمان برای آینده بسیار اهمیت دارد. جریان نقدینگی می‌تواند به صورت درآمد به شرکت وارد و یا به‌ صورت هزینه از آن خارج شود و از منابع مختلفی مانند فعالیت‌های عملیاتی و اجرایی، سرمایه‌گذاری‌ها و منابع مالی تامین گردد. در شرکت آهن و فولاد ارفع، جریان نقدی عملیاتی در سال ۱۳۹۹ نسبت به سال قبل و جریان نقدی خروجی در شش‌ماهه اول سال ۱۴۰۰ نسبت به بازه زمانی مشابه سال گذشته افزایشی چشمگیر داشته است. این شرکت برای توسعه فعالیت‌ها و افزایش تولیدات خود برنامه‌ها و چشم‌اندازهای مختلفی دارد که به ثمر نشستن آن‌ها تاثیر زیادی بر افزایش توان نقدینگی این شرکت خواهد داشت.

• یاد‌داشت
• محصولات میانی فولاد خام

نقدینگی به معنای ورود و خروج وجه نقدی است که در یک کسب‌وکار مبادله می‌شود. این ابزار مهم و کارآمد، لازمه بقای فعالیت‌ بنگاه‌های اقتصادی است. مدیریت هوشمندانه نقدینگی در یک سازمان موجب موفقیت آن مجموعه در حیطه فعالیت خود می‌شود و افزایش بهره‌وری مجموعه را به دنبال دارد. مدیریت جریان نقدینگی همواره با مشکلات و چالش‌هایی روبه‌‌روست که در شرایط فعلی، بی‌ثباتی و ناپایداری اقتصادی در بازارها و تورم عمومی نرخ سود مهم‌ترین آن‌‌ها محسوب می‌شوند. شرکت فولاد خوزستان، در راستای مدیریت نقدینگی و عبور از چالش‌ها، سیاست‌‎ها و استراتژی‌های مختلفی را در پیش گرفته که این امر در تامین نقدینگی پایدار و افزایش بهره‌وری این شرکت تاثیرگذار بوده است. این شرکت، که یکی از بزرگ‌ترین صادرکنندگان حوزه فولاد کشور در سال ۱۳۹۹ بود، نقش بسزایی در تامین ارز کشور داشت. ارزآوری شرکت فولاد خوزستان موجب بهبود نقدینگی پایدار در این مجموعه شده است.

• یاد‌داشت
• مس

ابزارهای مالی برای سنجش عملکرد بنگاه‌های اقتصادی در شرایط فعلی و برنامه‌ریزی برای تصمیمات و برنامه‌های آینده بسیار موثرند. یکی از مهم‌ترین این پارامترها توان نقدینگی است که در واقع توانایی مالی یک سازمان برای تامین هزینه‌های فعلی‌اش، پرداخت بدهی و سایر موارد تعریف می‌شود. این پارامتر بسیار به پولِ در گردش یک سازمان بستگی دارد و برای بهبود تصمیمات در شرایط رقابت بدون محدودیت نیز استفاده می‌شود. در شرایط توان نقدینگی بالای یک شرکت، اعتباردهندگان وضعیت مالی مجموعه را درخور و مناسب برای سرمایه‌گذاری ارزیابی می‌کنند که این امر موجب کمک به تامین مالی و رشد نقدینگی شرکت‌ها می‌شود. در دو سال اخیر، موجودی نقدینگی در شرکت ملی صنایع مس ایران رشد قابل توجهی یافته است که مهم‌ترین دلایل آن را می‌توان رشد ظرفیت‌ها و آمار تولید این شرکت و نیز افزایش تقاضا و قیمت جهانی فلز مس عنوان کرد.

• یاد‌داشت
• تولید، هزینه و درآمد ملی, معدن

یکی از مهم‌ترین معیارهای اندازه‌گیری حجم یک اقتصاد برای سیاست‌گذاری اقتصادی، نقدینگی موجود در کشور است و از علت‌های رشد نیافتن اقتصادی، هدایت نکردن نقدینگی به سمت تولید و روانه کردن آن به سمت سوداگری است. ایران، با برخورداری از منابع طبیعی و گلوگاه‌های متنوع، امکان دستیابی به اقتصادی پایدار را دارد. از این رو، با اتخاذ سیاست‌گذاری‌های راهبردی، می‌تواند شاخص‌های اقتصادی خود را افزایش دهد و در مسیر تعالی توسعه قرار گیرد. شرکت سرمایه‌گذاری پارسیان، به عنوان یکی از بنگاه‌های اقتصادی، با اجرای برنامه‌های هوشیارانه و هدفمند، دستاوردهای زیادی در خصوص مدیریت نقدینگی داشته و سبب افزایش رشد شاخص اقتصادی شده است.

• تحلیل
• زیرساخت, محصولات میانی فولاد خام

در بورس کالای کشور، معاملات بر اساس قراردادهایی مختلف و با شرایط و ضوابطی گوناگون انجام می‌گیرد، اما با توجه به وضعیت روند بازار، تضمینی برای تداوم تولید وجود ندارد. بر همین اساس، وزارت صمت برای به کار گرفتن ابزارهای جدید مالی بازار سرمایه و رفع چالش‌ها طرح قرارداد کشف پریمیوم را ارائه کرد و هم‌اکنون برخی از کالاها بر این اساس معامله می‌شوند. با اجرای معاملات بر اساس این قرارداد، بسیاری از مشکلات فعلی برای روند تولید از میان برداشته خواهد شد که تضمینی برای روند تولید خواهد بود. طبق برنامه وزارت صمت، مازاد کالاهای معامله‌شده در قرارداد کشف پریمیوم صادر خواهند شد. همچنین، با توجه به ارتباط مستقیم تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان، برخی از مشکلات دیگر، مثلا واسطه‌ها، در روند معاملات رفع خواهند شد.

• یاد‌داشت
• زیرساخت

تجارت جهانی توسط شبکه‌ای از فعالیت‌های لجستیکی جهانی هدایت می‌شود و وجود یک شبکه رقابتی از خدمات لجستیکی جهانی ستون فقرات تجارت بین‌المللی را تشکیل می‌دهد. امروزه موضوع کاهش هزینه و افزایش سرعت ارائه محصول یا خدمت به مشتری از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و کارآمدی خدمات لجستیکی نقشی کلیدی در تحقق این دو امر ایفا می‌کند. بنگاه‌ها، با بهره‌گیری از فعالیت‌ها و خدمات لجستیکی کارآمد، نه‌تنها می‌توانند در گسترش بازار محصولات خود در سطح ملی با موفقیت عمل کنند، بلکه از این توانایی نیز برخوردار می‌شوند که توان رقابت‌پذیری و تجارت خود را در سطح بین‌المللی افزایش دهند. زیرساخت‌های لجستیکی کارآمد، با کاهش قیمت تمام‌شده محصول و کاهش اختلاف قیمت میان تولیدکننده و مصرف‌کننده، منجر به افزایش رفاه در هر دو طرف و شکوفایی اقتصادی می‌شوند.

• تحلیل
• محصولات میانی فولاد خام

امروز جایگاه صنعت فولاد در اقتصاد و صادرات کشور بر کسی پوشیده نیست. در همین راستا، در سال‌های اخیر سرمایه‌گذاری‌های گسترده‌ای برای توسعه حلقه‌های مختلف زنجیره این صنعت در نقاط مختلف کشور انجام شده است. شرکت فولاد هرمزگان را باید یکی از نقش‌آفرینان اصلی صنعت فولاد کشور دانست که با برخورداری از پتانسیل‌هایی ویژه مانند مجاورت با آب‌های آزاد و بندر و نیز نزدیکی به ذخایر سنگ‌آهن و بخش بالادستی، مزیت‌های رقابتی مناسبی برای تولید محصولات با ارزش افزوده بالا و بهای تمام‌شده پایین و صادرات محصولات خود به بازارهای بین‌المللی دارد. رشد آمار تولیدات این شرکت در سال‌های اخیر گواهی بر سیاست‌های توسعه‌محور آن است.

• تحلیل
• آلومینیوم

در حال حاضر فضای رقابتی صنعت در گستره جهانی به تغییرات سریع و عظیمی در دورنمای فعالیت‌های صنعتی منجر شده که حاصل فناوری روبه‌رشد و پیشرفته انقلاب صنعتی چهارم است. صاحبان صنایع بزرگ، با بهره‌گیری از فناوری‌ها و تلفیق آن‌ها با سیستم‌های نوین مدیریتی، امتیاز رقابتی خود را در بازار جهانی می‌جویند تا ضمن کاهش یا تثبیت هزینه‌های خود، بازدهی منابع انسانی و مالی‌شان را افزایش دهند و سهم بیشتری از بازار و سرمایه را در اختیار بگیرند. در این راستا شرکت‌ها همواره چالش‌هایی برای تطبیق سازمان خود با تغییرات مورد نیاز در زمینه‌های ساختار سازمانی، فناوری، مهارت‌های راهبری، ارتباطات، رفتار سازمانی، نگهداری و تعمیرات (نت) و ... داشته‌اند که شاید یکی از وسیع‌ترین این چالش‌ها در زمینه مدیریت نگهداری و تعمیرات بوده است.