ماهنامه شماره 145

• تحلیل
• انرژی, زیرساخت

در سال‌های اخیر، همواره از موضوع برخورداری ایران از ذخایر انرژی‌ فسیلی به عنوان مزیتی ویژه برای تامین انرژی پایدار کشور یاد شده است؛ با این حال، نگرانی‌های بسیاری نیز در خصوص منفی شدن تراز تولید و مصرف گاز به عنوان منبع اصلی تامین انرژی اولیه ایران و به دنبال آن در مخاطره قرار گرفتن تامین انرژی مطرح شده است، زیرا توسعه ظرفیت‌های تولید نفت و گاز، همگام با رشد تقاضا و مصرف، به سرمایه‌گذاری‌های قابل توجهی نیاز دارد که در شرایط فعلی اقتصادی کشور منطقی به نظر نمی‌رسد. در چشم‌انداز ۱۴۰۴، هدف‌گذاری انجام‌شده برای حوزه انرژی، تبدیل شدن ایران به دومین تولیدکننده بزرگ نفت، رسیدن به جایگاه دوم در بازار جهانی گاز و ارتقای ظرفیت نیروگاهی کشور به ۱۲۰ هزار مگاوات است که تحقق آن می‌تواند رشد قابل توجهی را در مصرف فلزات ایجاد کند.

• تحلیل
• انرژی, زیرساخت

توسعه نیروگاه‌های خورشیدی را، با توجه به شرایط جغرافیایی و آب‌وهوایی کشور، باید فرصتی مطلوب برای حرکت به سمت انرژی‌های تجددید‌پذیر و کاهش هر چه بیشتر استفاده از منابع فسیلی قلمداد کرد. این امر به دلیل پتانسیل طبیعی بالای کشور در استفاده از انرژی خورشیدی از یک سو، و همچنین تغییر سیاست‌گذاری‌های دولت مبنی بر لزوم توسعه بهره‌برداری از انرژی‌های تجدیدد‌پذیر از سویی دیگر، می‌تواند کلیدی برای حل بسیاری از مشکلات اقتصادی ناشی از وابستگی به منابع فسیلی باشد. بنابراین لازم است که از پتانسیل‌های طبیعی موجود به بهترین شکل استفاده شود تا مسائل گوناگون و غیرمنتظره‌ای همچون تغییرات ناگهانی قیمت سوخت‌های فسیلی و یا اِعمال تحریم‌ها بر بخش نفت آسیب‌های چندانی را در آینده نزدیک متوجه کشور نکند. علاوه بر آن، توسعه نیروگاه‌های خورشیدی باعث مصرف حجم بالایی از فلزات به‌خصوص فولاد می‌شود که این امر نیز می‌تواند به خودی خود در رونق اقتصادی کشور اثر مثبت داشته باشد.

• تحلیل
• انرژی, زیرساخت

انرژی بادی دومین گزینه امید‌بخش کشور پس از منابع برق‌آبی برای توسعه تولید و بهره‌برداری از انرژی‌های تجدید‌پذیر است. به این امر باید به چشم فرصتی برای رشد اقتصادی کشور نگاه کرد تا بتوان هر چه زودتر وابستگی بالای کشور به منابع انرژی فسیلی را از بین برد. این مسئله موجب می‌شود که کشور از تکانه‌های غیر‌منتظره و بعضا سنگینی که با آن رو‌به‌رو خواهد شد آسیب چندانی نبیند. از طرف دیگر، برای ساخت توربین‌های بادی به حجم بزرگی از فلزات به‌خصوص فولاد نیاز است. از این رو، توسعه نیروگاه‌های بادی می‌تواند نقشی موثر در مصرف فلزات در کشور داشته باشد و از این طریق به بهبود شرایط اقتصادی نیز کمک کند. بنابراین مطلوب است که سیاست‌هایی حمایتی در این خصوص اتخاذ شود و سرمایه‌گذاری‌های انجام‌شده در این بخش را نه هزینه بلکه سرمایه‌ای بلندمدت در نظر گرفت.

• تحلیل
• انرژی, زیرساخت

انرژی برق‌آبی تنها انرژی تجدید‌پذیری به شمار می‌رود که در کشور نگاهی جدی به آن شده است. اگرچه بهره‌برداری از این انرژی نیازمند منابع گسترده طبیعی است، تاثیر سیاست‌گذاری‌ها را در توسعه هر چه بیشتر این بخش نباید نادیده گرفت. با توجه به مشکلات پاسخگویی به تقاضای روزافزون برق در کشور به‌خصوص در فصل‌های گرم سال، می‌توان از این انرژی تجدید‌پذیر بهره برد که طبیعتا تاثیرات زیانبار انرژی‌های فسیلی را ندارد. در احداث و تجهیز این نیروگاه‌ها، فلزات به‌ویژه فولاد نقشی جدایی‌ناپذیر دارند و مطلوب است که از این امر به عنوان فرصتی برای بهبود شرایط اقتصادی و مصرف فلزات در داخل کشور به بهترین شکل استفاده کرد. در واقع، با توسعه یافتن این نیروگاه‌ها، نه‌تنها مشکلات توزیع برق و عدم پاسخگویی به تقاضا برطرف می‌شود، بلکه بازار مصرف مناسبی نیز برای فلزات در داخل کشور فراهم می‌آید.

• یاد‌داشت
• محصولات فولادی, محصولات میانی فولاد خام

اطلاعات در جهان امروز مهم‌ترین و کارآمدترین وسیله در عرصه رقابت تجاری، فرهنگی و ... به شمار می‌آید. در این میان، سازمان‌هایی موفق‌اند که بتوانند با انتخاب مناسب‌ترین روش‌ها، حداکثر اطلاعات مورد نیاز سازمان خود را تولید و جمع‌آوری کنند و با استفاده از ابزارهایی کارآمد، به پردازش این اطلاعات و گزارش‌گیری از آن‌ها بپردازند تا در انتخاب استراتژی‌ها و سیاست‌های کلان به مدیران رده‌بالای سازمان کمک کنند. شرکت نورد و تولید قطعات فولادی یکی از پیشتازان عرصه اجرایی ساختن سیستم‌های اطلاعاتی در صنعت فولاد کشور محسوب می‌شود که در سال‌های اخیر برنامه‌ریزی‌های گسترده‌ای را در خصوص اجرایی ساختن یک سیستم اطلاعات در دستور کار قرار داده است.

• یاد‌داشت
• سنگ‌آهن

اطلاعات در عصر حاضر عضو جدانشدنی زندگی انسان‌ها محسوب می‌شوند و با توجه به ماهیت انسانی بودن فعالیت‌ها در سازمان‌ها، نقش حیاتی اطلاعات در مسیر تحقق اهداف آن‌ها نیز امری انکار‌ناپذیر به شمار می‌آید. امروزه از اطلاعات به عنوان یکی از با‌ارزش‌ترین داشته‌های هر سازمان یاد می‌شود و در نتیجه، لازم است توجه ویژه‌ای به حفظ و نگهداری و همچنین چگونگی به‌کار‌گیری آن‌ها داشت. تمامی این مسائل و بسیاری از رویکردهای دیگر در فرایند مدیریت اطلاعات به یکدیگر مربوط می‌شوند و به پیشرفت فعالیت‌های سازمان و هموار‌تر ساختن مسیر تحقق اهداف آن می‌انجامند. شاید بتوان گفت که توجه به داشته‌های اطلاعاتی، به عنوان یکی از سرمایه‌های ارزشمند سازمان، نقطه آغازی بر فرایند مدیریت اطلاعات است.

• سنگ‌آهن, محصولات میانی فولاد خام

در دنیای امروز، داشتن اطلاعات قدرت محسوب می‌شود و تضمین‌کننده حضور و بقا در محیط رقابتی است. امروز اهمیت اطلاعات در تصمیم‌گیری‌ها و برنامه‌ریزی‌های بنگاه‌های اقتصادی چنان افزایش یافته است که از آن به عنوان دارایی‌های ارزشمند سازمان‌ها یاد می‌شود. همین امر مقوله مدیریت اطلاعات را به رویکرد و راهبردی اساسی در حوزه سیاست‌گذاری و تعیین استراتژی‌‌های سازمان‌ها تبدیل کرده است. هدف اصلی از مدیریت اطلاعات، تامین تقاضا، اطلاعات و توزیع ارزش در کسب‌وکار است و اجرایی شدن این سیستم در یک سازمان مزیت‌های قابل توجهی را برای رقابتی شدن وجهه سازمان و بهبود استراتژی‌های آن ایجاد می‌کند. شرکت معدنی و صنعتی چادرملو، از سال‌های ابتدایی تاسیس، استراتژی مدیریت اطلاعات را یکی از رویکردهای اساسی خود قرار داده است و از همان زمان، بخش مدیریت اطلاعات در هر یک از مجتمع‌های تولیدی این شرکت به عنوان واحدهای مستقلی شروع به کار کرده‌اند و به طور منسجم اطلاعات را جمع‌آوری می‌کنند. این شرکت، در ادامه مسیر تقویت ساختارهای اطلاعاتی خود، از ابتدای سال جاری، اجرای پروژه فرایندها و معماری سازمانی را آغاز کرده است که به نتیجه رسیدن آن زمینه مناسبی را برای راه‌اندازی سامانه‌های یکپارچه یا تجمیع برخی از آن‌ها در یک سازوکار ایجاد می‌کند.

• تحلیل
• مس

امروزه اهمیت مفهوم اطلاعات و به تبع آن، دانش فناوری اطلاعات بر کسی پوشیده نیست، به طوری که اصطلاحا از عصر حاضر با عنوان «عصر اطلاعات» یاد می‌شود. از این رو، همگام شدن سازمان‌ها با مسیر پیشرفت فناوری برای هموار‌تر شدن مسیر تحقق اهداف، ضروری به نظر می‌رسد. هوشمند‌سازی فقط یکی از مباحث موجود در حوزه فناوری اطلاعات است که نه‌تنها باعث تسهیل فعالیت‌های روزمره بشر می‌شود، بلکه تاثیر قابل توجهی بر افزایش کارایی و بازدهی سازمان‌ها دارد. شرکت ملی صنایع مس ایران، به عنوان مجموعه‌ای پیشرو در بخش معدن و صنایع معدنی و فلزی کشور، در همین راستا، اقدامات مفید و موثری را برای ارتقای سطح دانش و تکنولوژی، حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان و همکاری با آن‌ها و نیز حرکت در مسیر هوشمندسازی فرایندهای خود به انجام رسانده است. نتیجه این اقدامات، افزایش تولید، ارتقای بهره‌وری و بالا رفتن قدرت رقابت این شرکت در سال‌های آتی خواهد بود و می‌تواند الگویی برای سایر شرکت‌ها به منظور گره زدن موثر علم و صنعت در کشور قلمداد شود.

• یاد‌داشت
• محصولات میانی فولاد خام

امروز زنجیره فولاد ایران با چالش‌هایی جدی در خصوص تامین مواد اولیه مواجه است که این امر از عواملی مانند حرکت شرکت‌های معدنی به سمت تکمیل زنجیره و بی‌توجهی به اکتشافات در کشور نشئت می‌گیرد. این مسئله آینده سرمایه‌گذاری‌های این صنعت را با ریسکی جدی مواجه می‌سازد و به نظر می‌رسد که لازم است رویکردی جدید در خصوص توسعه اکتشافات معدنی در کشور در دستور کار قرار گیرد. شرکت فولاد خوزستان، که یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان و عرضه‌کنندگان شمش فولاد در کشور به شمار می‌آید، رویکردهای مختلفی را به منظور تامین پایدار مواد اولیه در دستور کار قرار داده است که از آن جمله می‌توان به انعقاد قرارداد بلندمدت با شرکت‌های معدنی، فعال‌سازی و تملک معادن کوچک‌مقیاس و سرمایه‌گذاری و توسعه اکتشافات اشاره کرد.

• تحلیل
• محصولات فولادی, محصولات میانی فولاد خام, معدن

در هر صنعت، مواد اولیه از جمله مهم‌ترین نهاده‌های تولید به شمار می‌آیند که سهم بالایی را از کل هزینه‌های تولید به خود اختصاص می‌دهند. بررسی قیمت فلزات در بازارهای جهانی نشان می‌دهد که قیمت اغلب آن‌ها، به سبب افزایش تقاضا، روند کلی افزایشی را طی کرده‌اند. در ایران، تامین مواد اولیه یکی از معضلات تولیدکنندگان در سال‌های اخیر بوده است. در سال‌های اخیر، سنگ‌آهن مورد نیاز صنعت فولاد کشور با قیمتی پایین‌تر از نرخ‌های جهانی عرضه شده است. با عرضه سنگ‌آهن در بورس کالا، می‌توان به افزایش قیمت این ماده معدنی امیدوار بود، اما همین امر منجر به بالا رفتن هزینه‌های تولید و در نتیجه، افزایش بهای تمام‌شده ساخت فولاد خواهد شد.

• یاد‌داشت
• محصولات میانی فولاد خام

صنعت فولاد یکی از اصلی¬ترین ارکان اقتصاد کشور برشمرده می‌شود. در حال حاضر، این صنعت با مشکلات و چالش¬هایی از جمله تامین مواد اولیه، هزینه حمل‌ونقل، تامین آب، نبود تجهیزات و تکنولوژی‌های جدید، قیمت‌گذاری و تامین سوخت و انرژی مواجه است. بر اساس هدف‌گذاری انجام‌شده برای صنعت فولاد، تا سال ۱۴۰۴ تولید فولاد کشور باید به ۵۵ میلیون تن در سال برسد که تحقق چنین هدفی مستلزم اقدامی جدی در خصوص تامین مواد اولیه است. با این حال، هم‌اکنون یکی از معضلات صنعت فولاد کشور این است که برخی واحدهای فعال در زنجیره فولاد از تخصص خود خارج شده و دامنه فعالیت خود را در حلقه‌های دیگری گسترش داده‌اند که این مسئله منجر به ایجاد اختلال و ناترازی در فرایند فولادسازی کشور شده است.

• تحلیل
• سنگ‌آهن

بخش عمده‌ای از هزینه‌های تولید هر واحد صنعتی به تامین مواد اولیه آن تعلق دارد و به همین دلیل، تامین مواد اولیه به صورت پایدار و با قیمت مناسب تاثیر زیادی بر کاهش بهای تمام‌شده محصولات و در نهایت، افزایش سودآوری بنگاه‌های اقتصادی خواهد داشت. این مهم در خصوص زنجیره فولاد، به سبب دامنه گستردگی فعالیت‌ها، وابستگی حلقه‌های مختلف و نگاه صادرات‌محور این صنعت، از اهمیت دوچندانی برخوردار است. شرکت صنعتی و معدنی توسعه فراگیر سناباد، با توجه به نزدیکی به معادن سنگ‌آهن سنگان، از مزیت ویژه‌ای برای تامین مواد اولیه برخوردار است که این امر، در کنار استراتژی‌های این شرکت در خصوص مدیریت بهای تمام‌شده، تاثیر قابل توجهی بر عملکرد تولیدی و مالی این شرکت داشته است.

• یاد‌داشت
• آهن اسفنجی

شرکت احیا استیل فولاد بافت از واحدهای فعال در زنجیره فولاد کشور است که در سال ۱۳۹۸ فعالیت خود را در حوزه تولید آهن‌اسفنجی به روش پرد (PERED) آغاز کرد. تکنولوژی پرد از روش‌های نوین تولید آهن‌اسفنجی به شمار می‌آید که طراحی و ابداع آن کاملا در داخل کشور انجام شده است و در حال حاضر تعداد زیادی از واحدهای احیای مستقیم و تولید آهن‌اسفنجی کشور از این روش برای تولید آهن‌اسفنجی استفاده می‌کنند. روش پرد مزایای فراوانی دارد که آن را در مقایسه با سایر روش‌های تولید آهن‌اسفنجی منحصربه‌فرد کرده است. به‌کارگیری این روش در واحدهای احیای مستقیم بازدهی و کارایی بالاتری را برای این واحدها به ارمغان می‌آورد.

• یاد‌داشت
• کک و زغال‌سنگ

شرکت زغال‌سنگ البرز مرکزی از باقدمت‌ترین شرکت‌های فعال در حوزه فراوری زغال‌سنگ در شهرستان سوادکوه استان مازندران به شمار می‌آید که در سال‌های اخیر، با بهره‌برداری از معادن زغال‌سنگ گلیران و کردآباد، بخشی از زغال‌سنگ مورد نیاز کشور را تامین کرده است. در حال حاضر، فعالیت معدنکاری از معدن کردآباد متوقف شده است و بخشی از زغالسنگ مورد نیاز کارخانه زغالشویی این شرکت از معدن گلیران و مابقی از طریق خریداری از سایر معادن تامین می‌شود. شرکت زغال‌سنگ البرز مرکزی یکی از مهم‌ترین استراتژی‌های خود را به‌کارگیری تجهیزات مکانیزه قرار داده و همچنین در تلاش است تا با برطرف کردن چالش‌های زیرساختی و شناسایی و اکتشاف معادن جدید، فعالیت خود را توسعه دهد و نقش خود را در تامین زغال‌سنگ کشور پررنگ‌تر از قبل کند.

• تحلیل
• محصولات میانی فولاد خام

مجمع عمومی سالانه شرکت فولاد هرمزگان برای سال مالی منتهی به اسفند ۱۴۰۰ در اواخر خردادماه برگزار شد. در مجمع، اعلام شد که بر اساس گزارش‌های ایمیدرو، این شرکت فولادی در رتبه چهارم تولید فولاد کشور قرار دارد. مدیرعامل شرکت فولاد هرمزگان نیز به دستاوردهای شرکت در سال گذشته و ثبت رکوردهای تولید در واحد فولادسازی و احیای مستقیم اشاره کرد و برنامه‌های آتی شرکت فولاد هرمزگان را شرح داد. در ادامه نیز گزارشی از رشد فروش شرکت در سال ۱۴۰۰ ارائه شد که سودآوری فراوانی برای شرکت به همراه داشته است و سود ۲ هزار و ۴۰۰ ریالی در میان سهامداران توزیع شد.

• یاد‌داشت
• محصولات فولادی, محصولات میانی فولاد خام

شرکت فولاد آلیاژی ایران، با ظرفیت تولید ۵۵۰ هزار تن، از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان انواع فولاد آلیاژی و مخصوص در ایران و خاورمیانه به شمار می‌آید و نقشی سازنده در صنعت فولاد کشور و توسه صنایع پایین‌دستی و وابسته دارد. در کارخانه‌های فولادسازی، نورد مقاطع سنگین، نورد مقاطع سبک، عملیات حرارتی و تکمیل کاری این شرکت، پیشرفته‌ترین تجهیزات و بالاترین سطح دانش فنی روز دنیا به منظور تولید محصولات کیفی به کار گرفته می‌شود. در حال حاضر، در شرکت فولاد آلیاژی ایران امکان تولید فولادهای آلیاژی و مخصوص با بالاترین کیفیت و منطبق با استانداردهای بین‌المللی نیز میسر شده است و محصولات این شرکت در بسیاری از صنایع مورد استفاده قرار می‌گیرد. در شرکت فولاد آلیاژی ایران به مقوله بومی‌سازی، مدیریت دانش و مدیریت انرژی بسیار توجه می‌شود و در همین راستا نیز اقدامات مختلفی در دستور کار شرکت قرار دارد.