در دهههـای اخیـر کـه بسـیاری از کشـورهای منطقـه و جهـان با اتکا بر مکانیسـمهای تجربهشـده و علمـی و با تعریف مرزهای روشـن میـان نقـش دولت و سـازوکارهای بازار، مسـیر ایجاد بسـتر لازم برای رشـد اقتصادی پایـدار را دنبـال کردهاند، اقتصاد ایـران همچنان با چالشهایـی محـوری دسـتوپنجه نـرم میکند. تعدد مقررات، تغییـرات ناگهانی سیاسـتها، مداخلههای پراکنـده و ناهماهنگی برنامهها، فضایـی بیثبـات و پیشبینیناپذیـر ایجـاد کرده اسـت؛ فضایـی که نهتنها فعالیـت تولیدکنندگان و سـرمایهگذاران را متاثـر میکند، بلکه ریسک تصمیمگیری اقتصادی را نیز بهطور قابل توجهی افزایش میدهد.
تصویـر «ماشین حسـاب» روی جلـد نیز تمثیلـی از همین وضعیت در سـاختار اقتصاد ایران اسـت؛ ابزاری که ماهیـت آن باید بیانگر نظم، دقت و امکان محاسـبه باشـد در اینجا به نشـانهای از شـرایط «بیحسـاب»، مبهم و غیرقابل پیشبینی تبدیل شده اسـت. شرایطی که در آن منطق برنامهریزی جای خود را به تصمیمهای مقطعی میدهد و قواعد پایدار اقتصادی زیر سایه مداخلات ناهمسو گم میشود. ایـن تصویـر یـادآور ضـرورت بازنگـری جـدی در سیاسـتگذاری اقتصادی، اصلاح رابطه دولت و بازار و ایجاد بسـتری اسـت کـه در آن فعالیت اقتصادی بر اسـاس قاعده، پیشبینیپذیری و آزادی عمل شـکل بگیرد. تنها در چنین چارچوبی اسـت که میتوان انتظار داشـت موتور توسعه روشن و مسیر رشد پایدار و رقابتی برای اقتصاد ایران فراهم شود.
ماهنامه شماره ۱۸۷ اخبارفلزات
در دهههـای اخیـر کـه بسـیاری از کشـورهای منطقـه و جهـان با اتکا بر مکانیسـمهای تجربهشـده و علمـی و با تعریف مرزهای روشـن میـان نقـش دولت و سـازوکارهای بازار، مسـیر ایجاد بسـتر لازم برای رشـد اقتصادی پایـدار را دنبـال کردهاند، اقتصاد ایـران همچنان با چالشهایـی محـوری دسـتوپنجه نـرم میکند. تعدد مقررات، تغییـرات ناگهانی سیاسـتها، مداخلههای پراکنـده و ناهماهنگی برنامهها، فضایـی بیثبـات و پیشبینیناپذیـر ایجـاد کرده اسـت؛ فضایـی که نهتنها فعالیـت تولیدکنندگان و سـرمایهگذاران را متاثـر میکند، بلکه ریسک تصمیمگیری اقتصادی را نیز بهطور قابل توجهی افزایش میدهد. تصویـر «ماشین حسـاب» روی جلـد نیز تمثیلـی از همین وضعیت در سـاختار اقتصاد ایران اسـت؛ ابزاری که ماهیـت آن باید بیانگر نظم، دقت و امکان محاسـبه باشـد در اینجا به نشـانهای از شـرایط «بیحسـاب»، مبهم و غیرقابل پیشبینی تبدیل شده اسـت. شرایطی که در آن منطق برنامهریزی جای خود را به تصمیمهای مقطعی میدهد و قواعد پایدار اقتصادی زیر سایه مداخلات ناهمسو گم میشود. ایـن تصویـر یـادآور ضـرورت بازنگـری جـدی در سیاسـتگذاری اقتصادی، اصلاح رابطه دولت و بازار و ایجاد بسـتری اسـت کـه در آن فعالیت اقتصادی بر اسـاس قاعده، پیشبینیپذیری و آزادی عمل شـکل بگیرد. تنها در چنین چارچوبی اسـت که میتوان انتظار داشـت موتور توسعه روشن و مسیر رشد پایدار و رقابتی برای اقتصاد ایران فراهم شود.
نوع انتشار چاپی
تجربـه تاریخـی نشـان داده اسـت کـه برنامهریزیهـای راهبـردی برای حرکت به سـمت بازارهای آزاد و افزایش مشـارکت بخـش خصوصی، میتواند پایههـای رقابتپذیـری را تقویت کنـد. در واقع کلید موفقیـت در این خصوص، یافتـن تعادلـی میـان نظـارت دولتـی و آزادی عمل بازار اسـت به نحـوی که با آزادسـازی قیمتهـا و حـذف انحصارهـا، رقابـت در بسـتر مزیتهـای نسـبی شـکل بگیـرد.
در همین راستا در بخش نگاه ماه، راهبردهای آزادی اقتصادی و تاثیرات آن بر ابعاد و جوانب اقتصاد جهان و ایران در چارچوب گزارشهای زیر مورد بحث و بررسی قرار گرفته است:
یک گزینش هوشمندانه
شمشیر دولبه
یک سازوکار پیچیده
دو روی یک سکه
یک تصمیم آگاهانه
تکیهگاه محکم
اینفوگرافیک: مقایسه بر شاخصهای مربوط به ساختارهای اقتصادی کشورهای مختلف
مسیر امیدبخش
حلقه مفقوده
یک بازنگری تحولآفرین
در فضای رقابتی کسـبوکار، بقا و رشـد سـازمانها در گرو شناسایی حوزههای نوظهـور و فرصتهای جدید و حرکت به سـوی سـرمایهگذاری در آنها اسـت و میتوانـد منجـر بـه افزایش ثـروت سـهامداران و ایجـاد یک جریـان درآمد پایـدار شـود. در واقـع ورود بـه حوزههـای جدیـد بـا تنوعبخشـی بـه منابـع درآمدی، بسـتر مناسـبی را برای رشد سـودآوری و افزایش سـهم از بازار ایجاد میکنـد. با این حال، شناسـایی فرصتهای سـرمایهگذاری مسـتلزم اسـتفاده از ابزارهـای تحلیلـی بـرای ارزیابـی دقیـق ریسـکها اسـت تـا در نهایـت با اتخاذ تصمیمات هوشـمندانه، مسـیر بهینه سـرمایهگذاری شناسـایی شود.
در همین راستا در بخش پرونده ماه با موضوع فرصتهای نوین سرمایهگذاری گزارشهای زیر را مطالعه میکنید:
تغییر جهت
لنگرگاه سرمایه
مسیر آیندهساز
ابتکاری سرنوشتساز
دیدگاه تحول محور
معماری نوین
کلید رقابت پذیری
مزیتهای ماندگار
جغرافیای نوین ارزشآفرینی
تجربههـای گذشـته نشـان میدهـد کـه وجـود ارز چندنرخی کـه راهکاری برای کنتـرل قیمـت، مهـار تـورم و حمایـت از تولید ملـی به شـمار میآمد، در عمـل بـه یکـی از عوامـل اخلال در بازارهـا و بـروز رانـت تبدیـل شـده اسـت. در پاسـخ بـه ایـن شـرایط پیچیـده، تکنرخی شـدن ارز بـه عنوان سـازوکاری جدید برای اصلاح سـاختار ارزی کشـور دسـتور کار قرار گرفت؛ سیاسـتی کـه در کوتاهمـدت شـوکهای تورمـی بزرگـی را به همـراه خواهد داشـت و اجـرای آن مسـتلزم ایجاد بسـترهای مناسـب برای عـدم مواجهه با ایـن شـوکها اسـت. در بخش گزارش ماه این شماره با موضوع تک نرخی شدن ارز مطالب زیر را مطالعه میکنید:
پارادایم نوین
حذف ارزترجیحی
فرصتی جدید
اهرم تحول
گذاری تحولآفرین
حرکـت بـه سـمت اقتصـاد غیرنفتـی و اتـکا بـر ظرفیتهـای بخـش معدن و صنایـع معدنی، بـه عنوان پیشـران اصلی پیشـرفت توسـعه صنعتـی، همواره در کانـون راهبردهـای کلان کشـور بوده اسـت؛ مسـیری که با جذب سـرمایه داخلـی و خارجـی میتوانـد موتـور محـرک تحولات اقتصادی باشـد. بـا این حـال، توسـعه نامتـوازن و تمرکـز سـرمایه در حلقههـای پایانـی زنجیرههـای ارزش مانـع از تبلـور ظرفیتهـای ایـن بخـش شـده اسـت و بخـش معدن و صنایـع معدنـی بـا جایگاه حقیقـی خود فاصلـه بسـیاری دارد. در این شـرایط، سـرمایهگذاری یکپارچـه و هدفمنـد برای توسـعه متـوازن حلقههـای زنجیره، بیـش از هـر زمانی ضـرورت دارد.
در بخش تحلیل ماه این شماره مطالب زیر را مطالعه میکنید:
ثبات ثمربخش
تجلیگاهجهش تولید
چشماندازی روشن
جلوهای از خودکفایی و شکوفایی
چرخشی نوین، توسعهای پایدار
برگ برنده
مهار بحران
پشتیبان اقتصاد ملی
یک راهبرد مدرن
قلب تپنده یک صنعت
سمبل تعالی و بلوغ صنعتی
از انتقال تا تملک فناوری
- گزارشهای صنایع مصرفکننده
- گزارشهای صنایع مصرفکننده
- گزارشهای اقتصاد, گزارشهای فلزات
- گزارشهای اقتصاد, گزارشهای فلزات
- گزارشهای اقتصاد, گزارشهای فلزات
- گزارشهای فلزات
- گزارشهای فلزات
- تحلیل
- آسیا و اقیانوسیه, آمریکای شمالی و جنوبی, اتحادیه اروپا
مالکیت داراییها توسط بخش خصوصی یکی از ملزمات مهم برای کشورهایی است که خواهان اتصال به زنجیره اقتصاد جهانی هستند. اعداد و ارقام درمورد افزایش کارایی اقتصادی، بازده داراییها و بهرهوری نیروی کار در بخش خصوصی نیز گویای آناند که گسترش سهم بخش خصوصی از مالکیت داراییهای یک کشور به نفع اقتصاد و تقویتکننده رشد آن است. تجربیات تاریخی در مورد کشورهایی نظیر انگلستان و شیلی نیز موید این حقیقت هستند. البته باید دقت داشت که اگرچه گسترش مالکیت بخش خصوصی در یک ساختار اقتصادی متضمن رشد آن است، اما به شرطی که این تحولات ساختارمند و هوشمندانه باشند، در غیر این صورت، میتوانند تاثیرات معکوسی بر روی ساختارهای اقتصادی بگذارند، از جمله این که انتقال سریع و یا بدون نظارت و کنترل مالکیت به بخش خصوصی در مراحل اولیه میتواند از نظر افزایش هزینهها به اقشار کمدرآمد و متوسط جامعه فشار مضاعفی وارد آورد.
۳۰ دی ۱۴۰۴
- تحلیل
- آسیا و اقیانوسیه, آمریکای شمالی و جنوبی, اتحادیه اروپا
آزادسازیهای مالی و تجاری، از جمله محرکهای قوی رشد تولید ناخالص داخلی و جذب سرمایهگذاری مستقیم خارجی به شمار میروند. با این حال، این تحولات شوکهایی را بر ساختار اقتصادی وارد میکند. تجربه کشورهایی نظیر مکزیک و ترکیه نشاندهنده پتانسیل رشد پس از آزادسازی است، اما دولتها ناگزیرند برای مدیریت تنشها فعال باشند. سیاستهای حمایتی دولتها، بهویژه در زمینه بهکارگیری ابزارهای غیرتعرفهای (مانند اقدامات ضد دامپینگ علیه واردات فولاد چین) و مداخله ارزی هدفمند (همچون اقدام مالزی در سال ۱۹۹۸)، برای حفظ پایداری اقتصادی و حمایت از بخشهای آسیبپذیر ضروری است. این سیاستها با تقویت ظرفیت رقابتی داخلی و مدیریت شوکهای خارجی، کارایی آزادسازی را تضمین کرده و از بروز بحرانهای ساختاری جلوگیری میکنند.
۳۰ دی ۱۴۰۴
- تحلیل
- آسیا و اقیانوسیه, آمریکای شمالی و جنوبی, اتحادیه اروپا
مفهوم آزادی اقتصادی به عنوان یکی از موضوعات مهم در اقتصاد مدرن امروز، بسیار بحثبرانگیز شده و نگاهها را به ساختارهای اقتصادی دچار دگرگونی کرده است. این مفهوم دارای ابعاد گستردهای است که بخشهای مختلفی را در بر میگیرد؛ از آزادسازی تجاری تا آزادسازیهای داخلی و ساختاری، همگی اقدامات و راهبردهایی هستند که به نوعی لازمه آزادی اقتصادی در مقیاس کلان به شمار میروند. تجربه کشورهای متعدد در مقاطع زمانی مختلف گویای آن است که اقداماتی نظیر کاهش تعرفههای تجاری، خصوصیسازی و مقرراتزداییهای داخلی به طور ویژهای در بهبود ساختار اقتصادی آنها نقش داشتهاند. البته باید توجه داشت که آزادسازی به شکل افسارگسیخته و کنترلنشده نهتنها تاثیر مثبت نخواهد داشت، بلکه مخرب خواهد بود.
۳۰ دی ۱۴۰۴
- تحلیل
- آسیا و اقیانوسیه, آمریکای شمالی و جنوبی, اتحادیه اروپا
در نظام مالی بینالمللی کنونی، کشورها رویکردهای متفاوتی را برای مدیریت بازار ارز خود اتخاذ میکنند. اقتصادهای پیشرفته، با تکیه بر نهادهای پولی مستقل و بازارهای مالی عمیق، عمدتا از نظام نرخ ارز شناور استفاده میکنند تا از طریق انعطافپذیری نرخ ارز، شوکهای اقتصادی و فشارهای تورمی را تعدیل کنند. در مقابل، بسیاری از اقتصادهای نوظهور بهمنظور ایجاد تعادل میان ثبات و انعطافپذیری، به نظام شناور مدیریتشده روی آوردهاند و با مداخله هدفمند دولت، از نوسانات شدید ارزی و تضعیف رقابتپذیری جلوگیری میکنند. در اقتصادهایی که از ضعف ساختاری و بیانضباطی مالی رنج میبرند نیز پدیده دلاریزاسیون بهعنوان راهکاری اجباری برای مهار تورم و بازگرداندن ثبات پولی ظهور یافته است. این تنوع سیاستها بازتابی از تفاوت در ظرفیت نهادی، ساختار اقتصادی و اهداف کلان کشورها در مواجهه با تورم، نقدینگی و ثبات اقتصادی است.
۳۰ دی ۱۴۰۴
