مشاهده بیشتر
در گزارش پیشِرو، روند توسعه و رشد تولیدات گاز طبیعی از چاههای دریایی و تاثیرات آن بر بازار فلزات کشور مورد بررسی قرار گرفته است. گاز طبیعی را میتوان یکی از منابع اصلی و استراتژیک انرژی در جهان امروز نامید. بخش بزرگی از ذخایر گاز طبیعی ایران، به عنوان کشوری غنی و برخوردار از این ماده ارزشمند، در خلیج فارس و دریای خزر قرار گرفته است. اگرچه استخراج ذخایر گاز دریایی با دشواریها، پیچیدگیها و هزینههای بالایی همراه است، با توجه به اهمیت روزافزون گاز طبیعی در اقتصاد جهانی در سالهای اخیر، توسعه سکوهای استخراج گاز طبیعی از روندی روبهرشد برخوردار بوده است؛ مسئلهای که خود موجب مصرف فلزات خواهد بود.
کانتینرسازی، به عنوان یکی از بخشهای وابسته به صنایع دریایی، سهم مهمی در مصرف فلزات (خصوصا فولاد) دارد. بر اساس پیشبینیها، انتظار میرود که تا سال ۱۴۰۵، میزان مصرف فولاد ناشی از فعالیت تولیدی واحدهای کانتینرسازی، نسبت به رقم برآوردشده برای سال ۱۳۹۷، رشد دوبرابری داشته باشد؛ هرچند میزان فعالیت این بخش از صنعت، که به شرایط تجاری کشور وابسته است، تحت تاثیر عواملی همچون تحریمهای بینالمللی و نیز شیوع ویروس کرونا قرار گرفته است و هر گونه تغییری در این عوامل میتواند میزان پیشبینیشده را افزایش یا کاهش دهد.
اهمیت توسعه صنایع ساختمانی در اقتصاد کشور را میتوان از چندین جنبه مورد بررسی قرار داد. نخست، صنعت مذکور از مهمترین بخشهای زیرساختی صنعت ساختوساز به شمار میآید و توسعه آن میتواند ساختوساز کشور را تا حد قابلملاحظهای از واردات و وابستگی به کشورهای دیگر بینیاز کند. از طرف دیگر، با توجه به شرایط فعلی کشورهای همسایه خصوصا عراق و افغانستان، بازار بزرگی برای این محصولات در نزدیکی مرزهای کشور وجود دارد که استفاده از این فرصت مستلزم سیاستگذاری مناسب به منظور رشد کمّی و کیفی تولیدات و تنوعبخشی به محصولات است.
ایستگاههای قطار یکی از مهمترین زیرساختهای سیستمهای راهآهن برونشهری محسوب میشوند. یک ایستگاه قطار شامل بخشهای مختلف نظیر خطوط ریل، سوزنها، سکوهای مسافری و بارگیری و نیز ساختمان بزرگی میشود که بخشهای مختلف تجاری، اداری و رفاهی مجموعه را در خود جای میدهد. در احداث ایستگاههای قطار نیز، همچون سایر ساختمانها و تاسیسات، فلزات مختلف از جمله فولاد، آلومینیوم و مس نقش اصلی را ایفا میکنند. به این موارد بایستی میزان فولاد مصرفی در خطوط ریل و سوزنها را نیز افزود. با توجه به این مسئله، اثر احداث ایستگاههای جدید قطارهای برونشهری را میتوان از منظر ارزش فلزات مصرفی مورد بررسی قرار داد.
رشد و توسعه چشمگیر صنایع غذایی و آشامیدنی در سالهای گذشته، تقاضای شگرفی را برای ماشینآلات و تجهیزات مورد استفاده این صنایع ایجاد کرده است؛ بهطوری که این امر به خودی خود، به محرکی برای رشد و توسعه صنعت ساخت و تولید ماشینآلات و تجهیزات صنایع غذایی و آشامیدنی تبدیل شده است. با این وجود، همچنان ایران در زمره کشورهای واردکننده این تجهیزات شناخته میشود و فاصله زیادی تا پوشش نیاز وارداتی کشور از محل تولیدات داخلی به چشم میخورد.
صنعت باتری، جایگاه ویژهای در آینده اقتصاد جهان دارد. با پیشرفت فناوری باتری و متعاقبا توسعه سیستمهای ذخیرهسازی انرژی، این امکان فراهم آمده است تا بتوان مازاد برق تولیدشده از سوی نیروگاهها را جذب و ذخیره کرد و در شرایط پیک بار، آن را در اختیار شبکه قرار داد. این مسئله، در مقیاس کاربردی مزیتهای فوقالعادهای برای بخش انرژی و به صورت کلی اقتصاد ایجاد کرده است که از جمله آنها میتوان به تضمین عرضه پایدار برق و در نتیجه ایجاد ثبات در شبکه و ارتقای پویایی بازار برق اشاره کرد. علاوه بر این، فناوری باتری به عنوان پُلی برای رسیدن به اهداف کربنزدایی در نظر گرفته میشود، موضوعی که نویدبخش رونق بازار و صنعت باتری در سالهای پیشرو است. انتظار میرود تقاضا برای باتریهای لیتیوم-یونی در سال ۲۰۳۰ به حدود ۴.۷ تراوات ساعت برسد که نسبت به سال ۲۰۲۲ رشد ۵۷۱ درصدی را نشان میدهد.
مخازن گاز و میعانات گازی بخشی استراتژیک و تعیینکننده در پایداری تولید زنجیره گاز و تامین امنیت انرژی کشور محسوب میشوند. محدودیت در میزان صادرات یا کاهش تولید پالایشگاهها و به دنبال آن کم شدن خوراک آنها سبب افزایش میزان موجودی گاز و میعانات گازی در مخازن میشود. با توجه به اهمیت مخازن در فرایند تولید میدانهای گازی و نیز تامین پایدار نیاز مصرفکنندگان و مشتریان، توسعه و احداث مخازن جدید امری ضروری برای رونق و رشد صنعت گاز کشور خواهد بود. مخازن فوق در شکلهای کروی یا استوانهای از فولاد آلیاژی ساخته میشوند. از این رو، توسعه و نوسازی مخازن مذکور را میتوان از جنبه تاثیرات آن بر میزان فلزات مصرفی مورد بررسی قرار داد.
بدون شک باید صنعت پتروشیمی را یکی از اصلیترین صنایع ایجادکننده ارزش افزوده کشور دانست. همین موضوع سبب شده است تا بسیاری برای شکوفایی اقتصاد کشور چشم امید به این صنعت بدوزند و روی کاغذ، این صنعت را در چنان جایگاه رفیعی تصور کنند که عملا دستیابی به آن غیرممکن و یا بسیار پرمخاطره باشد. هرچند در مسیر توسعه پتروشیمی کشور امید چندانی به تحقق اهداف تعیینشده آن نیست، بهرهمندی صنایع ذینفعی چون تولیدکنندگان فلزات و سازندگان تجهیزات از تراژدی مقصد ناکجاآباد پتروشیمی خواهد کاست و مرهمی بر درد اقتصاد کشور خواهد بود.
صنایع ساختمانی، به عنوان تامینکنندگان بخش بزرگی از محصولات مصرفی در احداث ساختمانهای مسکونی، خدماتی، زیرساختی و غیره، یکی از بزرگترین بخشهای اثرگذار بر اقتصاد کشور به شمار میآیند. توسعه این صنایع و رشد کمّی و کیفی تولیدات آنها نقشی مهم و تعیینکننده در بینیازی بخش ساختوساز از واردات دارد. بدیهی است که لازمه این امر، سیاستگذاریهای صحیح در زمینه رشد سرمایهگذاریها در پروژههای ساختمانی و زیرساختی است که موجب رشد بازار مصرف محصولات صنایع ساختمانی و توسعه این صنایع خواهد شد.
با توجه به اینکه بخش عمدهای از صنایع دریایی کشور به تعمیر و نوسازی اشتغال دارند، تامین قطعات یدکی در این صنایع اهمیت ویژهای مییابد. این قطعات، که عمدتا از جنس فلزات اساسی هستند، یکی از منابع مهم در تعیین تقاضا و مصرف فلزات به حساب میآیند. برآوردها اندازه بازار مصرف داخلی فلزات در ساخت قطعات یدکی مورد استفاده صنایع دریایی را حدود ۶۰ میلیون دلار نشان میدهند. این در حالی است که در صورت تحقق برنامه چشمانداز ۱۴۰۴ از وضعیت صنایع دریایی و افزایش داخلیسازی این قطعات، پیشبینی میشود که این بازار با سرعت بیشتری از میزان مورد انتظار رشد کند.
با حرکت جهانی به سمت کاهش ردپای کربن و در نتیجه برقیسازی خودروها و وسایل نقلیه، تقاضا برای باتریها روند رو به رشدی را در چند سال اخیر تجربه کرده است. در حالی که پیشرفتها در تکنولوژی باتری، از جمله بهبود چگالی انرژی و قابلیتهای شارژ سریعتر به روند روبهرشد تقاضای جهانی برای باتری کمک کرده است، اما انتظار میرود با حرکت جهان به سمت پایداری زیستمحیطی و طراحیهای جدید وسایل نقلیه الکتریکی، چشمانداز تقاضا برای باتریها در بخش حملونقل امیدوارکنندهتر از قبل باشد. گزارشها حاکی از آن است تقاضای جهانی باتری در بخش حملونقل از ۱۵۴ گیگاوات ساعت در سال ۲۰۲۰ براساس دو سناریو تا سال ۲۰۳۰ به ۱.۶۸ تراوات ساعت و ۳.۲۳ تراوات ساعت افزایش خواهد یافت.
توسعه صنایع ساختمانی و رشد تولیدات این بخش از صنعت از جنبههای گوناگون بر بازار فلزات اثرگذار است. احداث واحدهای تولیدی و تاسیسات آنها، ساخت ماشینآلات و تجهیزات و همچنین تامین زیرساختهای فعالیت این صنایع تقاضای قابلتوجهی را برای فلزات ایجاد میکند. مسئله اثرگذار دیگر در این زمینه، حجم بالای فلزاتی است که در محصولات این صنایع مصرف میشوند. اغلب محصولات صنایع تولید تجهیزات ساختمانی و زیرساختی از جنس فولاد و آلومینیوم هستند؛ از طرف دیگر، رشد تولیدات سیم و کابل و تجهیزات توزیع و کنترل برق مصرف میزان قابلتوجهی از مس و آلومینیوم را میطلبد.
