همراه با ما آخرین مطالب ‌های اقتصاد ایران را مطالعه کنید

• تحلیل
• انرژی, تولید، هزینه و درآمد ملی

در سال‌های گذشته، معضل آلودگی هوا مناطق مختلف کشور را به شدت درگیر کرده است. نگاهی به آمارها و مطالعات صورت‌گرفته در این خصوص، نشان می‌دهد که شدت انرژی در ایران به صورت نامتعارفی بالا است، تا جایی که کمتر کشوری را در جهان می‌توان یافت که برای ایجاد هر هزار دلار ارزش‌افزوده، به اندازه ایران انرژی مصرف کند. شدت بالای انرژی با توجه به وابستگی شدید به سوخت‌های فسیلی، سبب شده است تا هر ساله به طور متوسط بالغ بر 600 میلیون تن گازهای آلاینده و گلخانه‌‎ای در کشور انتشار یابد. در طول دهه‌های گذشته، به منظور کنترل و کاهش آلودگی هوا در ایران، گام‌های موثری برداشته شده است که از جمله مهمترین آن‌ها می‌توان به تصویب و اجرای قانون هوای پاک اشاره کرد. این قانون علی‌رغم آن که به لحاظ گستردگی، جامع‌ترین برنامه زیست‌محیطی کشور به حساب می‌آید، روند اجرایی قابل قبولی را تا کنون طی نکرده که مهمترین دلیل آن محدودیت در دسترسی به منابع مالی بوده است.

• یاد‌داشت
• صادرات

مناطق ویژه اقتصادی به عنوان بستری برای تعامل با اقتصاد جهانی و حضور در بازارهای هدف بین‌المللی شناخته می‌شوند و با جذب سرمایه‌های داخلی و خارجی فرصت مناسبی را برای رشد اقتصادی کشور فراهم می‌آورند. منطقه ویژه اقتصادی صنایع معدنی و فلزی خلیج‌‎فارس یکی از بسترهای مهم رشد اقتصادی در کشور به شمار می‌آید که در سال‌های اخیر با ایجاد زیرساخت‎های مناسب زمینه توسعه صنایع مختلف و رشد صادرات را فراهم آورده، به طوری که در سال 1402 صادرات انواع محصولات صنعتی از این منطقه به بیش از 4 میلیون تن رسیده و ارزآوری بیش از یک میلیارد و 706 میلیون دلاری را به ارمغان آورده است. به نظر می‌رسد که با توجه به برنامه‌های توسعه زیرساخت‌های انرژی، حمل‌ونقل و ... که منطقه ویژه اقتصادی خلیج فارس در دست اقدام قرار دارد، نقش این منطقه در صادرات غیرنفتی کشور به شکل قابل توجهی افزایش یابد و این منطقه در چشم‌انداز 1410 به بزرگترین منطقه صنعتی خاورميانه از لحاظ صنايع انرژی‌بر تبدیل شود.

• تحلیل
• سیاست‌های نوظهور صنعتی

تحولات صنعتی در هر کشور را می‌توان نمادی از پویایی و حرکت هدفمند صنعتگران آن به سمت خلق ارزش افزوده تلقی کرد. تولید صنعتی در ایران نیز پس از انقلاب، دوره نوینی از رشد و تکامل خود را طی دهه‌های اخیر پشت سر گذاشته است. این مسیر اگرچه با نوسانات و عدم قطعیت‌های متعددی در دوره‌های مختلف مواجه شده، اما رویکرد تولید صنعتی عمدتا بر مبنای توسعه حلقه‌های نهایی زنجیره ارزش بوده است. هرچند که تولید ارزش افزوده در ایران به سبب اتکا به صادرات نفتی و اقتصاد کامودیتی‌محور، اندکی مغفول مانده که البته با تدابیر راهگشا و عزمی راسخ در راستای توسعه حلقه‌های انتهایی و توسل به تکنولوژی‌های مدرن در تولید محصول، می‌تواند برای صنایع ارزش‌آفرین کشور نظیر فولاد، سیمان، خودروسازی و ... رشد و شکوفایی بی‌بدیلی را به ارمغان بیاورد.

• تحلیل
• سنگ‌آهن, صادرات

شرکت فولاد شرق کاوه، به عنوان بازیگری نوظهور در زنجیره فولاد کشور با تکیه بر مزیت‌های رقابتی از جمله نزدیکی به ذخایر سنگ‌آهن سنگان و بهره‌گیری از تکنولوژی‌های نوین تولید، مسیر درخشانی را برای ارتقای جایگاه خود در زنجیره فولاد کشور ترسیم کرده است. این شرکت، با تمرکز بر ارتقای کیفیت محصول توانسته است توجه شرکت‌های بزرگ فولادی را به خود جلب کند، اما با توجه به شرایط پرچالش تولید فولاد در کشور، این شرکت توسعه صادرات به ویژه به کشورهای چین و هندوستان را نیز به عنوان راهبردی استراتژیک برای سودآوری دنبال می‌کند که این راهبرد علاوه بر افزایش تاب‌آوری این شرکت، منجر به توسعه برند فولاد شرق کاوه در عرصه‌های بین‌المللی می‌شود.

• تحلیل
• صنایع لوازم خانگی, واردات

در ماه‌ها و سال‌های اخیر، واردات لوازم خانگی یکی از مهم‌ترین مباحث بوده است. عده‌ای بر این باورند که ممنوعیت یا محدودیت واردات این محصولات می‌تواند زمینه‌ مناسبی برای رونق و پیشرفت صنعت لوازم خانگی کشور باشد، صنعتی که در سال‌های اخیر، به رغم تمامی چالش‌ها، توانسته است در مسیر توسعه و ترقی حرکت کند. در سمت مقابل، عده‌ای نیز معتقدند که با ممنوعیت واردات لوازم خانگی و از بین رفتن عنصر رقابت در بازار داخلی این محصولات، صنعت لوازم خانگی مسیری مشابه صنعت خودرو را خواهد پیمود. با این حال، نگاهی به آمار واردات لوازم خانگی برقی کشور نشان می‌دهد که ارزش واردات این محصولات در سال‌های اخیر کاهش یافته است که بخشی از این مسئله را می‌توان با کاهش قدرت خرید مردم و نیز ارتقای توان تولیدکنندگان داخلی برای تامین نیاز مردم توجیه کرد. در هر صورت، واردات لوازم خانگی، با توجه به آن‌که فلزات اساسی ماده اولیه ساخت آن‌ها به شمار می‌آیند، موجب می‌شود تا سالانه حجم قابل توجهی از فلزات به شکل غیرمستقیم وارد کشور شود.

• تحلیل
• تولید، هزینه و درآمد ملی, صنعت

در حالی که جهان با شتابی بی‌وقفه در مسیر تحولات فناورانه گام برمی‌دارد، انقلاب صنعتی چهارم به ‌منزله پدیده‌ای فرا‌گیر و تحول‌آفرین، مرزهای توسعه صنعتی را یکی پس از دیگری درمی‌نوردد و کشورها با رویکردی هوشمندانه و سیاست‌گذاری‌های هدفمند به استقبال این دگرگونی عظیم می‌روند. در میانه این تحول، ایران نیز با وجود چالش‌های پیچیده ساختاری و محدودیت‌های بنیادین، به ‌سوی بهره‌گیری از این انقلاب علمی و صنعتی خیز برداشته است؛ گام‌هایی که با حمایت‌های مالی روبه‌رشد از پروژه‌های هوش مصنوعی به‌ ویژه در صنایع کلیدی همچون معدن، شکلی نوین به خود گرفته و چشم‌اندازی نویدبخش را از پیشرفت‌های فناورانه پیش روی کشور گشوده است. در این راستا، نهادهای راهبر فناوری در ایران با تدوین سیاست‌های راهبردی و افزایش مستمر سرمایه‌گذاری‌ها، در تلاش‌اند تا فاصله فناورانه ایران را با دیگر بازیگران پیشرو در منطقه‌ کاهش داده و بسترهای لازم را برای بهره‌برداری بهینه از فناوری‌های پیشرفته فراهم سازند؛ تلاشی که با وجود تمامی کاستی‌ها، موانع ساختاری و چالش‌های اجرایی، نمایانگر درکی روزافزون از ضرورت هوشمندسازی صنایع در چارچوب الزامات نوین توسعه صنعتی است.