همراه با ما آخرین مطالب ‌های اقتصاد ایران را مطالعه کنید

• تحلیل
• تولید، هزینه و درآمد ملی, معدن

ایران ظرفیت‌های بالقوه قابل توجهی برای توسعه بخش معدن و قرار گرفتن در زمره قدرت‌های معدنی جهان دارد. بر این اساس، روند رو به رشدی در میزان سرمایه‌گذاری‌ها در بخش معدن کشور قابل مشاهده است. در سال 1400، مجموع سرمایه‌گذاری‌ها در بخش معدن حدود 7 هزار و 266 میلیارد ریال بود (ثابت سال 1390) که نسبت به سال 1385 حدود 86 درصد بیشتر بوده است. با این حال، کارشناسان بر این باورند که میزان سرمایه‌گذاری‌های صورت‌گرفته کماکان با ظرفیت‌های معدنی کشور همخوانی ندارد و برای رسیدن به اهدافی نظیر رشد دو رقمی بخش معدن، لازم است تا جذابیت‌های بیشتری برای میزان سرمایه‌گذاری‌ها در این بخش ایجاد شود.

• تحلیل
• آلومینیوم, تولید، هزینه و درآمد ملی, محصولات میانی فولاد خام, مس, معدن

معادن اصلی‌ترین تامین‌کننده مواد اولیه صنعتی جهان به شمار می‌آیند. رشد صنعتی جهان در سال‌های اخیر و نقش پررنگ مواد معدنی در زندگی روزمره انسان‌ها باعث شده است تا میزان تقاضا و در پی آن تولید محصولات معدنی روزبه‌روز افزایش یابد. همین مسئله موجب شده تا برخورداری از منابع معدنی به امتیازی ویژه برای توسعه اقتصادی و صنعتی کشورها تبدیل شود. در واقع می‌توان گفت هر کشوری که بخش معدنی فعال‌تری داشته باشد می‌تواند توسعه صنعتی و اقتصادی پرشتاب‌تری را تجربه کند و ضمن تامین مواد اولیه مورد نیاز خود، در بازارهای جهانی این محصولات - که همواره در حال بزرگ‌تر شدن است- به نقش‌آفرینی بپردازد. قرارگیری روی یکی از کمربندهای اصلی کوه‌زایی جهان سبب شده است تا ایران کشوری برخوردار از منابع معدنی متنوع و بزرگ تلقی شود. در سال‌های اخیر، استخراج از معادن و تولیدات معدنی کشور روندی روبه‌رشد داشته است، اما بهره‌برداری از این منابع معدنی تا پتانسیل‌های کشور فاصله زیادی دارد.

• یاد‌داشت
• آهن اسفنجی, صنعت

ایران کشوری ثروتمند و برخوردار از مزیت‌های نسبی فراوانی مانند ذخایر معدنی، منابع نفت و گاز و شرایط جغرافیایی استراتژیک است، مزیت‌هایی که هر یک از آن‌ها می‌توانند به‌مثابه عامل محرکی برای توسعه صنعتی و افزایش رقابت‌پذیری بنگاه‌های اقتصادی در بازارهای بین‌المللی باشند. با این حال، مشاهده می‌شود که فعالیت صنایع کشور تحت تاثیر ریسک‌های مهمی مانند تحریم‌ها و نیز محدودیت‌های مصرف برق و گاز قرار گرفته‌اند که عملا عرصه را برای فعالیت و ارزش‌آفرینی فعالان اقتصادی کشور تنگ می‌کند. برای مثال، مجتمع فولاد میانه به عنوان تنها تولیدکننده آهن‌اسفنجی در شمال غرب کشور، تنها در سال 1402 به خاطر محدودیت‌های مصرف گاز عملا دو ماه از تولید خود را از دست داد و در سال جاری نیز، از دو هفته گذشته محدودیت‌های مصرف برق، فعالیت این مجتمع را متوقف کرده‌اند. بدیهی است که این بحران در سطح کلان تاثیرات سوء قابل توجهی را بر اقتصاد ایران خواهد داشت و برون‌رفت از این مسئله، مستلزم وجود نگاهی فراگیر در میان سیاست‌گذاران و برنامه‌ریزان کلان کشوری به موضوع توسعه است تا بتوان بستر مناسبی را برای فعالیت و ارزش‌آفرینی صنایع ایجاد کرد.

• تحلیل
• تولید، هزینه و درآمد ملی

تشکیل سرمایه ثابت ناخالص، به دلیل نقشی که هم در ایجاد تقاضا و هم در توسعه ظرفیت‌ها و امکانات‌ تولیدی دارد، از اهمیت ویژه‌ای در اقتصاد ایران برخوردار است. با این حال، بررسی‌ها نشان می‌دهد که تشکیل سرمایه ثابت ناخالص و موجودی سرمایه در ایران، طی تقریبا دو دهه گذشته به شدت تضعیف شده است. در سال 1385، مجموع تشکیل سرمایه ثابت ناخالص حدود یک هزار و 196 هزار میلیارد ریال بود و تا سال 1399 به حدود 871 هزار میلیارد ریال (ثابت سال 1390) کاهش پیدا کرد که جهش 1.6 برابری میزان استهلاک سرمایه‌های ثابت در مدت مشابه، سبب شد تا در سال‌های اخیر نرخ رشد موجودی سرمایه در اقتصاد ایران به صفر نزدیک و حتی در برهه‌هایی منفی شود. در کنار افت قابل ملاحظه میزان سرمایه‌گذاری‌ها در ایران، بررسی‌ها نشان می‌دهد تخصیص منابع مالی به تشکیل سرمایه ثابت ناخالص در بخش‌های مختلف اقتصادی چندان متناسب با نیازمندی‌های کشور و میزان مشارکت هر یک از بخش‌ها در تولید ناخالص داخلی نیست؛ موضوعی که به نوعی حکایت از هدررفت سرمایه در اقتصاد ایران دارد.

• تحلیل
• تولید، هزینه و درآمد ملی, صنایع ماشین‌آلات صنعتی، معدنی، ساختمانی و کشاورزی

ماشین‌آلات و تجهیزات صنعتی و تجهیزات برقی یکی از ملزومات توسعه صنایع و رشد اقتصادی محسوب می‌شوند. پیشرفت تکنولوژی و توسعه فناوری تحولات شگرفی را در تولیدات این صنعت پدید آورده و موجب کارآمدی نیروی کار و افزایش بهره‌وری تولید شده است. به همین دلیل، تقاضا برای محصولات این صنعت به طور فزاینده‌ای در حال افزایش است. با این حال، امروز صنعت تولید تجهیزات یادشده در کشور، به سبب دسترسی نداشتن به فناوری‌های روز، با چالش‌های متعددی مواجه است که مسیر توسعه ان را دشوار می‌سازد. با این حال، با توجه به چشم‌انداز توسعه صنعتی کشور و تقاضا برای ماشین‌آلات صنعتی و تجهیزات برقی، به نظر می‌رسد که لازم است رویکرد جدیدی در خصوص ارتقای توان داخلی برای تولید ماشین‌آلات صنعتی در کشور اتخاذ شود.

• تحلیل
• تولید، هزینه و درآمد ملی, صادرات, واردات

تحریم‌های اقتصادی (اعم از تجاری و مالی)، به دلیل آن که هزینه کمتر و در مقابل تاثیرگذاری بیشتری در قیاس با جنگ‌های نظامی دارند، به یک ابزار رایج برای تنبیه و ضربه زدن به نظام‌های سیاسی دیگر کشورها تبدیل شده‌اند. بخش قابل توجهی از تحریم‌های اقتصادی بین‌المللی اعمال‌شده در سال‌های گذشته، متوجه ایران بوده و برخی از شاخص‌ها و بخش‌های اقتصادی کشور را به شدت تحت تاثیر قرار داده است. آمارها نشان می‌دهد صادرات نفتی و ارزش‌افزوده بخش نفت، بیشترین تاثیر منفی را از تحریم‌های اقتصادی گرفته، در حالی که صادرات غیرنفتی و همچنین بخش‌های کشاورزی و خدمات، در مواجهه با تحریم‌های اقتصادی، عملکرد قابل توجهی داشته‌اند.