همراه با ما آخرین مطالب ‌های اقتصاد ایران را مطالعه کنید

• تحلیل
• تولید، هزینه و درآمد ملی

در سال‌های اخیر، وجود ارز چندنرخی ریشه بسیاری از نابرابری‌ها و بروز رانت در ساختار اقتصادی ایران بوده است و برخی کارشناسان نیز این مسئله را از مهمترین عوامل کاهش سودآوری و جذب سرمایه‌گذاری در بخش‌های اقتصادی می‌دانند. با توجه به این مسئله، تک‌نرخی شدن ارز و حذف شکاف قیمتی تالار اول و دوم مرکز مبادله ارز به عنوان یکی از مهمترین اصلاحات ساختاری در اقتصاد کشور در دست اجرا قرار گرفته است که اجرای آن تاثیر مستقیمی بر عملکرد بنگاه‌های اقتصادی و صنعتی و سودآوری آن‌ها خواهد داشت. با این حال، حذف سریع ارز چندنرخی در کشور می‌تواند منجر به افزایش هزینه‌های تولید و کاهش سودآوری بنگاه‌ها شود؛ موضوعی که عبور از آن مستلزم اتخاذ سیاست‌های مکمل مانند کنترل تورم است.

• تحلیل
• تولید، هزینه و درآمد ملی, حمل‌ونقل، انبارداری و ارتباطات

منطقه‌ی ویژه اقتصادی صنایع معدنی و فلزی خلیج‌فارس بزرگترین منطقه ویژه‌ اقتصادی کشور به شمار می‌رود که با ایجاد بستر مناسب برای جذب سرمایه و توسعه متوازن زیرساخت‌های ضروری برای صنایع انرژی‌بر، نقش به‌سزایی در تحقق توسعه و تولید پایدار ایفا می‌کند. سیاست‌گذاری‌ها و برنامه‌‌ها در این منطقه به گونه‌ای تدوین و اجرا می‌شوند که با جذب سرمایه کافی، بیشترین امکانات و مزایا برای تولیدکنندگان ایجاد شود که در این راستا می‌توان به سرمایه‌گذاری در توسعه ظرفیت‌های اسکله‌های حمل و بارگیری، تخصیص زمین برای احداث نیروگاه و تعریف و سرمایه‌گذاری در پروژه‌های گازرسانی اشاره کرد. به طور کلی، سرمایه‌گذاری‌های هدفمند منطقه ویژه اقتصادی خلیج‌فارس در سال‌های اخیر منجر به توسعه‌ای متوازن در زنجیره‌های ارزش شده است، به طوری که می‌توان این منطقه را قطب ویژه توسعه معدنی و صنعتی در کشور به شمار آورد.

• تحلیل
• صنعت

ارتقای سطح دانش فنی و رسیدن به سطح مطلوبی از خودکفایی و خوداتکایی در ساخت و تولید محصولات استراتژیک، پیش‌نیاز اساسی تحقق برنامه‌های توسعه صنعتی کشور به شمار می‌آید. در این بین، تامین کاتالیست‌های صنعتی با توجه به نقش تعیین‌کننده آن‌ها در عملکرد و بهره‌وری صنایع استراتژیک کشور از اهمیت بالایی برخوردار هستند و خودکفایی کشور در تولید آن‌ها گام بلندی در راستای رشد صنایعی نظیر آهن و فولاد، پتروشیمی، شیمیایی و نفت تلقی می‌شود. شرکت دانش‌بنیان گسترش کاتالیست ایرانیان یکی از بازیگران کلیدی تامین کاتالیست مورد نیاز صنایع کشور به شمار می‌آید که پس از یک دهه فعالیت در حوزه تولید این محصولات استراتژیک، گام‌های بلندی را برای تقویت توانمندی‌های تولید و تنوع‌بخشی به سبد محصولات با تکیه بر دانش فنی متخصصان داخلی برداشته است. این شرکت در راستای رسالت و تعهد خود مبنی بر خودکفایی و تامین نیاز کشور، طرح توسعه‌ای را برای افزایش ظرفیت تولید از 1200 تن به 2500 تن در دستور کار قرار داد. با اتمام این پروژه که مراسم افتتاح آن با حضور اردشیر سعدمحمدی، مدیرعامل شرکت سرمایه‌گذاری توسعه معادن و فلزات برگزار شد، 12 محصول جدید به سبد محصولات شرکت گسترش کاتالیست ایرانیان افزوده شد و این شرکت در مجموع 23 محصول را برای تامین نیاز صنایع به بازار عرضه خواهد کرد. با توجه تنوع بالای سبد محصول و توانمندی‌ تولید انواع کاتالیست‌ها، برنامه‌ریزی برای توسعه صادرات و نقش‌آفرینی در بازارهای جهانی نیز در اهداف و چشم‌اندازهای این شرکت ترسیم شده است.

• تحلیل
• انرژی

انرزی هسته‌ای اگرچه نوظهور، اما به سرعت به یکی از اجزای جدایی‌ناپذیر سبد انرژی ایران تبدیل شده است. در حالی که ایران با تنوع بخشیدن به سبد انرژی خود با استفاده از انرژی هسته‌ای، به طور موثری تقاضای فزاینده برای انرژی اولیه در داخل کشور را برآورده کرده، نقش انرژی هسته‌ای در تضمین امنیت انرژی و گذار به آینده کم‌کربن نیز حائز اهمیت است. براساس آمارها، نیروگاه اتمی بوشهر در حال حاضر با ظرفیتی بالغ بر یک هزار مگاوات و تولید انرژی اولیه بیش از 7.4 تراوات ساعت بخش قابل توجهی از تقاضای انرژی اولیه ایران را برآورده می‌کند. در حالی که 3 نیروگاه اتمی دیگر نیز در مرحله احداث قرار دارند، سازمان انرژی اتمی ایران در تلاش است تا در یک چشم‌انداز گسترده‌تر ظرفیت هسته‌ای خود را به بیش از 20 هزار مگاوات در سال 2040 افزایش دهد.

• تحلیل
• آلومینیوم, تولید، هزینه و درآمد ملی, محصولات میانی فولاد خام, مس

بازار مصرف فلزات، یکی از نشانگرهای مهم سطوح رشد اقتصادی و رونق صنعتی کشورهاست که ارتباط نزدیکی با سطح توسعه‌یافتگی، گستردگی صنایع و کیفیت زیرساخت‌ها در هر کشور دارد. در ایران نیز طی دهه اخیر، رشد صنعتی و متعاقبا بازار مصرف فلزات تا حد زیادی به‌صورت همسو با یکدیگر حرکت کرده‌اند؛ افزایش فعالیت‌های ساخت‌وساز، توسعه صنایعی از قبیل خودروسازی و تولید ماشین‌آلات صنعتی و همچنین گسترش زیرساخت‌های انرژی از جمله عواملی بوده‌اند که تقاضای داخلی برای فولاد، آلومینیوم و مس را افزایش داده‌اند. با این حال، تحولات اخیر و بروز تغییراتی در روند تقاضا برای این فلزات در برخی بازارهای سنتی نظیر ساختمان، نشان می‌دهد که بازنگری در ساختار بازار مصرف فلزات و هدایت آن‌ها به سمت صنایع پایین‌دست و محصولات با ارزش افزوده بالاتر می‌تواند ضمن جلوگیری از خام‌فروشی، فرصت‌های جدیدی را برای خلق ثروت در اقتصاد ایران ایجاد کند.

• تحلیل
• صادرات

در تولید اغلب محصولات صنعتی به شکل‌های مختلف از فلزاتی نظیر فولاد، آلومینیوم و مس استفاده می‌شود و از این رو، رشد صادرات غیرنفتی کشور، خصوصا در حوزه محصولات ساخته‌شده، موجب خواهد شد تا حجم قابل‌توجهی از فلزات در قالب محصولات ساخته‌شده و با ارزش افزوده بسیار بالا از کشور صادر شود. در سال‌های گذشته، بخش اصلی صادرات ایران به نفت و گاز و مواد معدنی خام و یا نیمه‌ساخته تعلق داشته که این امر موجب شده است تا عملا میزان قابل‌توجهی از ظرفیت‌‌ها و پتانسیل‌های موجود در اقتصاد کشور نادیده گرفته شود. با این حال، برنامه‌های توسعه کشور همواره بر تکمیل زنجیره‌های ارزش و صادرات محصولات نهایی تاکید داشته‌اند. تحقق برنامه چشم‌انداز 1404 توسعه کشور موجب خواهد شد که تحول قابل‌توجهی در زمینه رشد صادرات غیرنفتی و به دنبال آن میزان فلزات مصرفی در تولید محصولات صادرشده از کشور پدید آید. در گزارش پیشِ‌رو، حالت‌های مختلف تحقق برنامه توسعه کشور در زمینه صادرات غیرنفتی و تاثیر آن بر مصرف فلزات مورد بحث و بررسی قرار گرفته است.