مشاهده بیشتر
صنعت ساختمانسازی در اقتصاد ایران از جایگاه ویژهای برخوردار است. بسیاری معتقدند این صنعت به علت آن که پیویند پیشین و پسین با بسیاری از صنایع دیگر دارد و همچنین به صورت مستقیم سهم قابل توجهی از محصول ناخالص داخلی و اشتغال کشور را به خود اختصاص میدهد، میتواند به عنوان یک محرک بسیار قوی در راستای دستیابی به سطوح بالاتری از رشد اقتصادی عمل کند. مروری بر مطالعات صورتگرفته در این زمینه و البته تجربه ابرپروژه مسکن مهر نشان میدهد که این رویکرد در اقتصاد کشور چندان مصداق ندارد و صرفا در کوتاهمدت میتواند منجر به رونق در صنایع وابسته به خود شود که از جمله دلایل آن میتوان به پایین بودن قدرت خرید و در نتیجه منجمد شدن بخش قابل توجهی از نقدینگی کشور در صنعت ساختمانسازی اشاره کرد.
موقعیت جغرافیایی استراتژیک و قرارگیری بر روی پهنهای عظیم از منابع و ذخایر طبیعی از جمله انرژی، ایران را به بازیگری محوری در چشمانداز انرژی جهان تبدیل کرده است. به رغم برخورداری از بزرگترین ذخایر نفت و گاز طبیعی در جهان، اما بهرهبرداری از این منابع تحت تاثیر تحریمها و محدودیت سرمایهگذاری در توسعه صنایع نفت و گاز قرار گرفته است. در واقع افت جریان سرمایهگذاری داخلی و خارجی و دشواری دسترسی به تامینکنندگان تکنولوژی، علاوه بر این که ایران را به واردات فراوردههای نفتی سبک از جمله بنزین و نفت کوره متکی کرده، روند عرضه گاز طبیعی را نیز برای مصارف داخلی و اجرای تعهدات صادراتی چالشبرانگیز کرده است.
احداث ساختمانهای مسکونی یکی از اساسیترین پایههای رشد و شکوفایی اقتصادی و افزایش سطح رفاه اجتماعی در جوامع امروزی به شمار میرود. ساخت منازل مسکونی بسیار متاثر از شرایط اقتصادی حاکم بر جامعه است و با رکود و یا رونق اقتصادی کشور، ساخت مسکن میتواند کاهش و افزایش یابد. در حالی که در جهان این مسئله مهم بسیار مورد توجه قرار میگیرد، بررسی روند احداث ساختمانهای مسکونی کشور در چند دهه اخیر نشان میدهد که ساخت مسکن همواره با فرازونشیبهای فراوانی مواجه بوده و به نظر میرسد که لازم است چالشها و فرصتهای این صنعت بیشتر مورد توجه و موشکافی قرار گیرند. توسعه سرمایهگذاریها در پروژههای ساخت مسکن، به سبب ارتباط بسیار نزدیک آن با بخشهای مختلف صنعت، میتواند به حرکت چرخ اقتصاد کشور کمک شایانی کند. یکی از صنایع وابسته به ساخت مسکن صنعت فلزات اساسی است که توسعه این بخش مصرف فلزاتی نظیر فولاد، آلومینیوم و مس را به دنبال خواهد داشت.
تونلها، پلها و گالریها از جمله مهمترین زیرساختهای احداث خطوط ریلی برونشهری محسوب میشوند که احداث آنها با دشواریها و پیچیدگیهای فراوانی همراه است. همچون هر سازه دیگری، فلزات نقش نخست را در احداث این زیرساختها ایفا میکنند. تونلها باید از پایداری مناسبی در طول زمان برخوردار باشند و به همین دلیل در ساخت آنها از سیستمهای نگهداری مختلفی استفاده میشود که عنصر اصلی اغلب آنها فولاد است. پلها نیز سازههایی بزرگ هستند که غالباً در شرایط دشوار محیطی ساخته میشوند و باید از مقاومت مناسبی در مقابل تحمل وزن قطار برخوردار باشند. به همین دلیل، از شکلهای مختلف مقاطع فولادی در احداث این زیرساختها استفاده میشود.
صنعت ذوب و ریختهگری فلزات از جمله مهمترین صنایع سنگین در اقتصاد دنیا برشمرده میشود. در این صنعت از روشهای مختلفی برای استخراج فلزات از دل مواد معدنی و تولید محصولات نیمهساخته فلزی استفاده میشود که هریک از این روشها از مکانیسم منحصربهفردی برخوردار هستند و بسته به نحوه عملکرد، از ماشینآلات و تجهیزات مختلفی بهره میگیرند. صنعت متالورژی ایران در سالهای اخیر روندی روبهرشد را تجربه کرده که این امر افزایش تقاضا برای ماشینآلات این صنعت را در پی داشته است. بدیهی است که توسعه ظرفیتهای تولید ماشینآلات صنعت متالورژی و رشد آمار تولیدات این تجهیزات میتواند نقش مهمی در پیمودن مسیر توسعه این صنعت ایفا کند. همچنین، با توجه به حجم فلزات مصرفشده در توسعه ظرفیتها و تولید ماشینآلات یادشده، میتواند تا حد زیادی موجب افزایش مصرف فلزات در کشور شود.
امروز بازار جهانی تجهیزات ساختمانی به بازاری رقابتی و بزرگ تبدیل شده است و فعالان آن میکوشند تا با ارائه محصولاتی با دوام و کیفیت بالاتر، نقش پررنگتری را در توسعه صنعت ساختوساز کشورها ایفا کنند. شرایط کشورهایی نظیر عراق و افغانستان، که در دوره بازسازی پس از جنگ به سر میبرند، فرصت مناسبی را برای واحدهای تولید تجهیزات ساختمانی کشور فراهم آورده است تا با حضور در بازار این کشورها و تامین نیاز آنها، گام بلندی را در راستای توسعه صادرات و رشد اقتصادی کشور بردارند؛ مسئلهای که با توجه به میزان فلزات مصرفشده در تجهیزات مختلف ساختمانی، بر بازار صنایع معدنی و فلزی کشور و تکمیل زنجیره ارزش این صنایع نیز اثرگذار خواهد بود.
در جوامع پیشرفته امروزی، توسعه حملونقل عمومی از اهمیت زیادی برخوردار است. تامین نیازهای اقتصادی و اجتماعی شهروندان، برطرف کردن مشکلات محیطزیست، حل مشکل ترافیک و جابهجایی و انتقال آسان و مقرونبهصرفه مردم از جمله اهداف دولتها با استفاده از توسعه ناوگان حملونقل عمومی است. با تشویق مردم به استفاده از حملونقل عمومی، بسیاری از مشکلات از جمله آلودگی هوا، آلودگی صوتی و ترافیک تا حد زیادی بهبود خواهد یافت. ساخت اتوبوس، مینیبوس و ون از جمله ملزوماتی است که رشد ناوگان حملونقل عمومی در کشور را تسهیل میکند. از آنجا که شرایط برای ایجاد خطوط اتوبوس در ناوگان حملونقل شهری بسیار راحتتر از مترو است و نیاز به زیرساختهای بسیار کمتری دارد و نیز در همه شهرها و استانها قابلاجراست، توسعه این بخش با صرف انرژی و هزینه کمتر، بازدهی سریع و آسانتری خواهد داشت. بنابراین لازم است که به رشد تولید در این بخش توجه ویژهای شود.
فلزات محصولاتی هستند که بدون آنها اقتصاد و صنعت نمیتواند وجود داشته باشد. فلزات غیرآهنی و آلیاژهای آنها، با توجه به خصوصیات منحصربهفرد و کاربردشان در صنایع مختلف، در سالهای اخیر بسیار مورد توجه قرار گرفتهاند. با افزایش فناوری و زمینههای کاربرد فلزات مذکور، در سالهای پیشِرو، تقاضای جهانی و قیمت آنها روندی صعودی خواهد داشت و توسعه ظرفیتهای تولید میتواند سبب بهبود اقتصاد و صنعت کشور شود. این مسئله، با توجه به ذخایر ارزشمند معدنی کشور، بسیار اهمیت دارد.
توسعهنیافتگی خطوط ریلی برونشهری متناسب با رشد صنعتی کشور، در سالهای اخیر، همواره یکی از نگرانیهای اصلی بخش صنعت و معدن کشور بوده است. بر اساس برنامه ۱۴۰۴ توسعه، طول خطوط ریلی کشور باید به دو برابر میزان کنونی برسد که با توجه به شرایط کنونی اقتصاد کشور و روند چند سال اخیر توسعه بخش راهآهن، تحقق آن منطقی به نظر نمیرسد و این مسئله دورنمای چالشبرانگیزی را برای لجستیک و حملونقل کشور پدید میآورد. ریلهای قطارها از جنس فولاد ساخته میشوند تا از مقاومت کافی در مقابل وزن سنگین قطارها برخوردار باشند. همچنین در ساخت تجهیزات مورد استفاده در خطوط ریلی برونشهری از مس، آلومینیوم و فولاد استفاده میشود. در گزارش پیشِرو، تاثیرات توسعه خطوط ریلی برونشهری بر بازار فلزات کشور مورد بحث و بررسی قرار میگیرد.
با پیشرفت جوامع، لزوم تامین پایدار انرژی الکتریکی در همه سطوح زندگی در محل زندگی و فعالیت افراد افزایش مییابد. خطوط انتقال نیرو پلهای ارتباطی میان نیروگاهها و شبکههای توزیع برق محسوب میشوند و برق تولیدشده از این طریق به دست مصرفکنندگان میرسد. انرژی الکتریکی از محل نیروگاهها به وسیله ترانسفورماتورها به ولتاژ بالا میرسد و سپس در خطوط کابلی فشار قوی برق جریان پیدا میکند. در تولید تجهیزات و کابلهای انتقال برق به میزان قابل توجهی از فلزات اساسی مختلف از جمله فولاد، آلومینیوم و مس استفاده میشود و به همین دلیل، توسعه زیرساختهای انتقال برق، از جنبه تاثیر آن بر مصرف فلزات، قابل بررسی است.
از حملونقل ریلی به عنوان یکی از زیرساختهای اساسی اقتصاد کشور یاد میشود. در گزارش پیشِرو، شرح مختصری از توسعه جنبههای مختلف بخش راهآهن کشور بر بازار فلزات کشور مورد بحث قرار گرفته است. نخستین بُعد این مسئله را میتوان در توسعه زیرساختهای قطارهای درونشهری از جمله احداث ایستگاهها و تونلهای مترو جستوجو کرد. همچنین توسعه خطوط قطارهای برونشهری از جنبههای مختلفی مانند خطوط ریلی، تونلها، پلها و ایستگاههای قطار موجب مصرف فلزات میشود. بهعلاوه، نمیتوان از تاثیر توسعه ظرفیتها و فعالیت صنایع ریلی کشور در زمینه تولید و نوسازی واگنها، تجهیزات و لوکوموتیوها بر بازار فلزات کشور غافل شد.
از دیرباز استفاده از ماشینآلات و ادوات ابتدایی یا سنتی در بخش کشاورزی رایج بوده است. این ماشینآلات و ادوات ابتدایی معایبی گوناگون داشتند و با گذر زمان و ظهور انقلاب صنعتی در اروپا، این صنعت به مرحله نوینی قدم نهاد. ادوات کشاورزی متناسب با اقتضای زمانی و به موازات بهرهبرداری از زمین و حاصلخیزی بستر کشت یا خاک، مورد استفاده قرار میگرفتند. بنابراین ماشینآلات پارامتری مهم در این صنعت برشمرده میشوند. امروزه افزایـش جمعیـت از یک طـرف و محدودیـت منابـع از طـرف دیگـر اسـتفاده از ماشـین و روشهـای مکانیـزه در تولیـد محصـولات کشـاورزی را اجتنابناپذیـر میکند. گزارش حاضر به بررسی سهم کشاورزی و بخش تولید ماشینآلات و تجهیزات صنعتی مورد استفاده این صنعت از تولید ناخالص داخلی پرداخته است. بدیهی است که هرچه میزان تولید ماشینآلات و ادوات کشاورزی در کشور افزایش یابد، تقاضا برای فلزات مختلف نیز افزایش خواهد یافت. از طرف دیگر، هر قدر صادرات این نوع تجهیزات افزایش یابد، در واقع صادرات فلزات به شکل غیرمستقیم و با ارزش افزوده بالاتر نیز افزایش خواهد یافت.
