مشاهده بیشتر
ایران، همانند اغلب کشورهای جهان، در سالهای اخیر با کاهش متوسط جمعیت خانوارها مواجه بوده است؛ پدیدهای که عوامل اصلی آن عبارتاند از تحولات اجتماعی و فرهنگی، شرایط اقتصادی، تمایل به استقلال و کاهش نرخ فرزندآوری. پدیده کاهش جمعیت خانوار میتواند تاثیری قابل توجه بر رشد بازار مصرف بسیاری از کالاها و محصولات، از جمله خودرو، لوازم خانگی و مسکن، داشته باشد که این امر تقاضای بالقوهای را برای مصرف فلزات ایجاد میکند. بر همین اساس و با توجه به نرخ تغییرات جمعیت خانوار در سالهای اخیر، میتوان سناریوهای مختلفی را برای پیشبینی تاثیر موضوع کوچک شدن خانوار بر بازار فلزات ترسیم کرد.
تجارت خارجی از ستونهای اصلی توسعه اقتصادی است و کشورهای جهان را در مسیر تخصصی شدن در تولید محصولاتی به حرکت درمیآورَد که در آنها مزیت نسبی دارند و هزینه فرصت تولید کمتری برای آنها در پی دارد. ایران و ترکیه، به عنوان دو کشوری که سابقه روابط آنها به بیش از چندین قرن میرسد، قرابتها و مشابهتهای قابل توجهی در حوزههای فرهنگی، دینی، تاریخی و سیاسی دارند که این مسئله موجب ایجاد پتانسیل قابل توجهی برای ایجاد روابط اقتصادی و تجاری میشود. با این حال، مرور آمارها حاکی از سهم پایین مراودات تجاری میان دو کشور نسبت به پتانسیلهای موجود است.
صنعت دفاعی در جهان امروز به دلیل نقشی که در تامین امنیت نظامی و زمینهسازی پیشرفتهای تکنولوژیکی و اقتصادی دارد، مورد توجه بسیاری از کشورها در سراسر دنیا قرار گرفته است. به همین دلیل امروزه دولتها سرمایهگذاریهای کلانی را در این صنعت با اهداف نظامی و غیرنظامی انجام میدهند. ایران نیز از یک سو به دلیل قرار داشتن در منطقه حساس خاورمیانه و لزوم ارتقای توان دفاعی، و از سویی دیگر با هدف سرعت بخشیدن به جریان علمی کشور، در طول چهار دهه گذشته به صورت جدی اقدام به سرمایهگذاری در این صنعت کرده است، هرچند که میزان سرمایهگذاریهای صورتگرفته در بخشهای دفاعی و امنیتی کشور در طول این چهار دهه همانند سایر بخشهای اقتصادی کشور تحت تاثیر شرایط اقتصادی و روابط بینالمللی کشور با افتوخیزهایی همراه بوده است.
نقش دولت در رشد و و توسعه اقتصادی کشورها در همه مکاتب و دیدگاههای اقتصادی، موضوعی اثباتشده و مورد توافق است و موضوع مباحث بیشتر نحوه و میزان نقش و دخالت دولت در محیط کسبوکار و فعالیتهای اقتصادی است. در ایران نیز در سالهای اخیر، اغلب اقتصاددانان ریشه بسیاری از چالشهای اقتصادی کشور را سازوکارهای نامناسب دولت در مدیریت بازارها و تعیین قیمتها و همچنین بیانضباطی مالی عنوان کردهاند. در واقع سعی در جبران کسری بودجه با استقراض از بانک مرکزی و خلق پول بدون پشتوانه و نامتناسب با رشد تولید عواملی هستند که ریشههای اصلی تورمهای بالای چند سال اخیر قلمداد میشوند.
علیرغم اهمیت و جایگاه سرمایهگذاری خارجی در توسعه اقتصادی، ایران در طول دو دهه گذشته چندان مورد توجه سرمایهگذاران خارجی نبوده است. در واقع در حالی که با توجه به پتانسیلهای معدنی و نفتی اقتصادی ایران و همچنین دسترسی به بازارهای بزرگ و بکر، انتظار میرود ایران از فرصتهای ارزشمندی در زمینه جذب سرمایهگذاریهای خارجی برخوردار باشد، این موضوع در سالهای اخیر روند مناسبی را طی نکرده است. این در حالی است که به منظور دستیابی به رشد اقتصادی سالانه ۸ درصد در برنامه هفتم توسعه، اقتصاد ایران سالانه حداقل به ۷۰ میلیارد دلار سرمایه خارجی نیاز دارد. اقتصاد ایران با چالشهای متعددی دستوپنجه نرم میکند که زمینه شکلگیری چنین شکاف عمیقی میان ظرفیتهای کشور در جذب سرمایههای خارجی با مقدار واقعی ورود سرمایه به ایران را فراهم آوردهاند که از جمله مهمترین آنها میتوان به نااطمینانیهای اقتصادی متاثر از تحریمها و چالشهای زیرساختی اشاره کرد.
جهش تولید و رشد اقتصادی از جمله کلیدواژهها و اهدافی به شمار میآیند که به خصوص در سالهای اخیر، در سرخط گفتمانهای اقتصادی کشور قرار داشتهاند. اگرچه همواره به شکلی جدی بر اهمیت این موارد در کشور تاکید و حتی دستیابی به رشد اقتصادی ۸ درصدی نیز هدفگذاری شد، اما به نظر میرسد که تامین پیشنیازها و زیرساختهای لازم برای تحقق آنها مورد غفلت قرار گرفته است. در واقع جهش تولید و رشد اقتصادی در کشور، مستلزم روند مثبتی از سرمایهگذاری و تشکیل سرمایه است که با توجه به شرایط اقتصادی امروز کشور، ضرورت آن بیش از هر زمان دیگری احساس میشود.
در هر واحد صنعتی، تجهیزات و ماشینآلات مختلفی به کار گرفته میشود و عملکرد مناسب این ماشینآلات عامل بسیار مهمی در بهرهوری کل مجموعه به حساب میآید. از این رو، لازم است تا در ساخت تجهیزات صنعتی، استانداردهای خاصی مد نظر قرار بگیرد و این محصولات مطابق با آخرین فناوریهای روز ساخته شوند. در ایران نیز اگرچه بخش عمدهای از ماشینآلات و تجهیزات صنعتی از کشورهای خارجی خریداری میشوند، بدیهی است که حرکت به سمت تولید این تجهیزات گام بلندی به سمت بینیازی به خارج از کشور و توسعه اقتصادی خواهد بود.
در زندگی امروز، ابزارآلات و یراقآلات نقش مهمی را در ساخت و تولید محصولات ایفا میکنند و استفاده از آنها موجب دوام، استحکام، زیبایی و افزایش کارایی وسایل و تجهیزات میشود. ابزارآلات دستی نظیر آچارها، ارهها و ... در واقع وسایلی هستند که به شکلهای گوناگونی طراحی میشوند و موجب تسهیل و تسریع فعالیتها میشوند و دقت انسان را افزایش میدهند. یراقآلات نیز محصولات نیمهساختهای هستند که موجب اتصال بسیاری از وسایل چوبی و فلزی، از جمله درها و پنجرهها (فلزی و غیرفلزی) و سایر وسایل منزل میشوند. با توجه به اینکه ابزارآلات و یراقآلات در زمره محصولات بادوامی هستند که باید تحمل فشار و ضربه را در مدت زمان طولانی داشته باشند، جنس این قطعات غالبا فلزی است. همچنین این محصولات از تنوع بالایی نیز برخوردار هستند؛ بنابراین یکی از محرکهای بازار فلزات اساسی به شمار میروند. از این رو، در گزارش حاضر، تولید و توسعه ظرفیتهای یراقآلات و ابزارهای دستی و بُرّنده در کشور و تاثیر آن بر ارزش فلزات مصرفی در این عرصه مورد بررسی قرار گرفته است.
زندگی مدرن امروزی نیاز به سرعت عمل و سهولت در انجام امور روزمره را بیشتر کرده است و هر روز ابزاری تازه برای تامین نیاز انسان و بهبود این شرایط طراحی و به کار گرفته میشود. انسان امروز از ابزارهای متنوع و پرتعدادی برای رسیدن به رفاه نسبی تلاش میکند. لوازم خانگی یکی از عواملی هستند که در تعیین سبک زندگی افراد نقش مهمی ایفا میکنند. روند صعودی فناوریها و تکنولوژی، در کنار تمایل بشر به تسریع و تسهیل شدن امور، باعث شده است که لوازم خانگی نسبت به گذشته گستردگی و کاربرد افزونتری پیدا کنند و کارهای خانه با سرعت و شتاب بیشتری انجام شوند. تجهیزات پخت و آمادهسازی غذا نیز از این قاعده مستثنا نبودهاند و از سالهای گذشته تاکنون ابزارهای متنوعی برای عملآوری غذا پدید آمدهاند. روشن است که آمادهسازی غذا با کمک لوازمی همچون چرخگوشت، همزن، فر، مایکروفر و ... نهتنها موجب صرفهجویی در زمان میشود، بلکه نتیجه مطلوبتری از لحاظ کیفیت نیز ارائه میدهد. در چند سال اخیر، تنوع زیادی در بخش ماشینهای عملآوری غذا به وجود آمده است و لوازم جدید و کاربردی زیادی ارائه شدهاند. از این رو، توسعه ظرفیتهای تولید این عرصه همواره یکی از موارد مهم قابلتوجه در توسعه صنعت لوازم خانگی به شمار میرود. توسعه ظرفیتهای این بخش، همچون سایر بخشهای صنعت، از چندین منظر میتواند بر بازار فلزات تاثیرگذار باشد.
امروز دیگر پیمودن مسیر توسعه صنعتی بدون دسترسی و تامین ماشینآلات و تجهیزاتِ مناسب میسر نیست. استفاده از ماشینآلات مناسب مزیتهای پرشماری را از جنبههای مختلف نظیر بهرهوری تولید و کاهش بهای تمامشده محصولات ایجاد میکند. فلزات بخش عمده وزن ماشینآلات و تجهیزات صنعتی را تشکیل میدهند. به همین دلیل، با رشد صادرات این محصولات، مقدار قابلتوجهی از فلزات مختلف با حداکثر ارزش افزوده به کشورهای خارجی صادر میشود. یکی از چالشهای اساسی امروز صنعت ماشینسازی کشور معضل تحریمها و دسترسی نداشتن به تکنولوژیهای روز است که موجب شده تا بهتدریج از ارزش صادرات ماشینآلات صنعتی کشور کاسته شود.
دو فلز سرب و روی از پرکاربردترین و باارزشترین فلزات غیرآهنی شمرده میشوند و در زمره منابع معدنی اثرگذار بر اقتصاد جهانی هستند. با توجه به ذخایر بالقوه معدنی سرب و روی ایران و همچنین پیشبینی افزایش تقاضای جهانی این دو فلز ارزشمند به سبب کاربردهای وسیع، بررسی فرصتها و ابعاد مختلف حرکت به سوی بهرهبرداری از ظرفیتها بیش از پیش نمایان میشود. در چنین شرایطی، با پیادهسازی یک استراتژی مناسب به منظور استفاده از این فرصتها، میتوان با ایجاد ارزش افزوده به رشد اقتصاد کشور و افزایش تولید ناخالص داخلی کمک قابلتوجهی کرد.
عوامل مختلفی بر میزان نفت ذخیرهسازیشده در مخازن کشور اثرگذار هستند. محدودیتهای فروش و کاهش صادرات و کاهش سطح تولید پالایشگاههای کشور از جمله عواملی هستند که موجب افزایش میزان نفت ذخیرهسازیشده میشوند. از این رو، توسعه زیرساختها و احداث مخازن جدید نفت خام عاملی مهم برای بهبود شرایط صنعت نفت کشور به شمار میآید. در احداث مخازن فوق، از ورقهای فولادی با ابعاد و آلیاژهای خاصی استفاده میشود که تولید داخلی آنها در بینیازی صنعت نفت از واردات خواهد بود. از این رو، سرمایهگذاری در احداث و نوسازی مخازن نفت را میتوان از جنبه تاثیرات آن بر بازار فلزات کشور مورد بررسی قرار داد.
