نقش زیرساخت‌های ارتباطی در رشد اقتصادی و اشتغال استرالیا

در دنیای امروز که سرعت تبادل داده و دسترسی به اطلاعات می‌تواند سرنوشت یک کسب‌وکار، یک جامعه یا حتی یک کشور را تغییر دهد، مفهوم «ارتباطات» دیگر محدود به تماس‌های تلفنی ساده یا ارسال پیام‌های کوتاه نیست. جامعه جهانی در مسیری حرکت می‌کند که زیرساخت‌های ارتباطی همان نقشی را ایفا می‌کنند که جاده‌ها، پل‌ها و بنادر در قرن‌های گذشته بر عهده داشتند؛ به عبارتی، پیوند دادن انسان‌ها، بازارها و فرهنگ‌ها به یکدیگر نتیجه‌ای از توسعه زیرساخت‌های ارتباطی است که دریچه تازه‌ای از تعاملات جهانی را به روی بشر گشوده است. هرچه این زیرساخت‌ها پیشرفته‌تر، گسترده‌تر و پایدارتر باشند، دامنه رشد اقتصادی، نوآوری و توسعه اجتماعی نیز به مراتب گسترده‌تر خواهد بود. در این میان، استرالیا نمونه‌ای خاص از چالش‌ها و فرصت‌های پیش‌روی توسعه زیرساخت‌های ارتباطی است. این کشور با مساحتی بسیار وسیع و جمعیتی نسبتا پراکنده، به‌ویژه در مناطق روستایی و دورافتاده، نیازمند شبکه‌هایی است که بتوانند فاصله‌های جغرافیایی را جبران کنند. در واقع، برای کشوری همچون استرالیا، ارتباطات نه فقط وسیله‌ای برای راحت‌تر شدن زندگی روزمره، بلکه ابزاری حیاتی برای همگرایی اجتماعی و اقتصادی محسوب می‌شود. همین ویژگی موجب شده است که سیاست‌گذاران و سرمایه‌گذاران توجه ویژه‌ای به این حوزه داشته باشند و طی دهه‌های اخیر پروژه‌های گسترده‌ای برای تقویت این زیرساخت‌ها طراحی و اجرا کنند. زیرساخت‌های ارتباطی در استرالیا، مشابه با بسیاری از نقاط جهان، مجموعه‌ای متنوع از اجزای کلیدی را در بر می‌گیرند؛ از شبکه‌های تلفنی ثابت و همراه و یا اینترنت پرسرعت بر بستر فیبر نوری و فناوری‌های بی‌سیم تا مراکز داده و خدمات ابری که پایه‌گذار اقتصاد دیجیتال هستند، همگی در زمره زیرساخت‌های ارتباطی قرار می‌گیرند. همچنین، توسعه شبکه‌های «4G» و «5G» به شهروندان این کشور فرصت داده است تا همگام با تغییرات جهانی، در جریان انقلاب دیجیتال نیز مشارکت داشته باشند. به این ترتیب، بررسی وضعیت زیرساخت‌های ارتباطی در استرالیا نه‌تنها برای شناخت توانمندی‌های داخلی این کشور اهمیت دارد، بلکه می‌تواند تصویری روشن از روندهای جهانی در حوزه ارتباطات نیز ارائه دهد.

رویکردی تازه

زیرساخت‌های ارتباطی در استرالیا سابقه‌ای بیش از یک قرن دارند و مسیر تحول آن‌ها بازتابی از نیازهای اجتماعی و اقتصادی این کشور پهناور است. نخستین گام‌ها در نیمه دوم قرن نوزدهم برداشته شد؛ زمانی که شبکه‌های تلگرافی به‌تدریج شهرهای بزرگ را به یکدیگر متصل کردند. نقطه عطف این دوره، تکمیل خط تلگرافی بین‌قاره‌ای در سال 1872 بود که استرالیا را به اروپا و دیگر نقاط جهان متصل ساخت و برای نخستین بار امکان تبادل سریع اخبار و اطلاعات فراتر از مرزهای قاره فراهم شد. در ادامه، شبکه‌های تلفنی در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم جایگزین تلگراف شدند و با گسترش خود نقش مهمی در ارتباطات شخصی، تجاری و حکومتی ایفا کردند.

از نیمه دوم قرن بیستم، با ورود فناوری‌های رادیویی و تلویزیونی و سپس خدمات ماهواره‌ای، دامنه دسترسی ارتباطی در استرالیا بسیار گسترده‌تر شد. به‌ویژه ماهواره‌ها توانستند محدودیت‌های جغرافیایی ناشی از وسعت سرزمین و پراکندگی جمعیت را تا حدی برطرف کنند. اما نقطه تحول بنیادین، ورود اینترنت در دهه 1990 و توسعه تدریجی آن در دهه‌های بعد بود. پروژه ملی NBN (National Broadband Network) که از سال 2009 آغاز شد، یکی از بزرگ‌ترین سرمایه‌گذاری‌های زیرساختی دولت استرالیا در حوزه ارتباطات محسوب می‌شود که هدف آن ایجاد پوشش اینترنت پرسرعت برای همه مناطق، حتی روستاها و نواحی دورافتاده بود.

نمودار 1. ارزش زیرساخت‌های ارتباطی احداث‌شده در استرالیا

 تاثیر این زیرساخت‌ها بر اقتصاد و جامعه استرالیا چشمگیر بوده است. توسعه شبکه‌های ارتباطی امکان رشد سریع تجارت الکترونیک، بانکداری دیجیتال و خدمات مالی نوین را فراهم کرده و سهم قابل توجهی در افزایش بهره‌وری اقتصادی داشته است. برای نمونه، تنها افزایش سرعت متوسط اینترنت در دهه اخیر به رشد تجمعی بیش از 122 میلیارد دلار استرالیا در تولید ناخالص داخلی کمک کرده است. همچنین، دسترسی گسترده‌تر به اینترنت پرسرعت باعث ایجاد هزاران فرصت شغلی جدید شده است؛ به گونه‌ای که بین سال‌های 2012 تا 2022 بیش از 169 هزار شغل در بخش‌های مرتبط با فناوری و خدمات دیجیتال شکل گرفته است. از منظر اجتماعی نیز گسترش ارتباطات به کاهش شکاف دیجیتال کمک کرده است. در مناطق روستایی و دورافتاده، اثر بهبود زیرساخت‌های ارتباطی حتی تا چندین برابر پررنگ‌تر از مناطق شهری بوده است. به عنوان نمونه، در همین دوره حدود 87 هزار کسب‌وکار جدید به واسطه اینترنت پرسرعت در استرالیا به وجود آمده است، که بخش قابل توجهی از آن‌ها در مناطق منطقه‌ای بوده‌اند. چنین تحولاتی نه‌تنها رفاه عمومی را ارتقا داده بلکه فرصت‌های برابر‌تری برای آموزش آنلاین، بهداشت از راه دور و مشارکت اقتصادی فراهم آورده است.

 به طور کلی، تاریخچه زیرساخت‌های ارتباطی در استرالیا نشان می‌دهد که این حوزه همواره نقشی کلیدی در یکپارچگی ملی، رشد اقتصادی و ارتقای کیفیت زندگی ایفا کرده است؛ نقشی که بر اساس پیش‌بینی‌ها می‌تواند تا سال 2030 بیش از 400 میلیارد دلار استرالیا دیگر نیز به اقتصاد این کشور بیفزاید. البته باید اشاره کرد که با وجود شناسایی اهمیت بنیادین این زیرساخت‌ها در اقتصاد، تجارت و سایر بخش‌های جامعه استرالیا، ارزش زیرساخت‌های ارتباطی احداث‌شده در این کشور روندی نسبتا کاهشی را پشت سر گذاشته است، به طوری که از 7.1 میلیارد دلار در سال 2007 به 5.3 میلیارد دلار در سال 2024 کاهش یافت. البته در طول این بازه زمانی، ارزش این زیرساخت‌ها در سال 2017 با رقم 11.3 میلیارد دلار به اوج خود رسید. در سال‌های آتی نیز پیش‌بینی می‌شود که ارزش این زیرساخت‌ها تا سال 2030 مجددا به 7 میلیارد دلار افزایش یابد. نمودار یک، ارزش زیرساخت‌های ارتباطی احداث‌شده در استرالیا را طی سال‌های 2007 تا 2024 و پیش‌بینی آن را تا سال 2030 نشان می‌دهد.

 ارزش مصرف فلزات

فلزات همواره از ارکان اصلی توسعه صنعتی و زیرساختی در جوامع بشری بوده‌اند. از ساختمان‌سازی تا حمل‌ونقل، انرژی و فناوری‌های نوین، فلزات نقشی حیاتی در شکل‌گیری ساختارهای فیزیکی و فنی ایفا می‌کنند. استحکام، رسانایی الکتریکی و حرارتی، دوام در برابر شرایط محیطی و قابلیت بازیافت، از جمله ویژگی‌هایی است که فلزات را به مصالحی بی‌بدیل برای صنایع مدرن بدل کرده است. در این میان، بخش ارتباطات و فناوری اطلاعات نیز به شدت متکی بر مصرف فلزات است، چراکه زیرساخت‌های این حوزه نیازمند ترکیبی از مقاومت مکانیکی و قابلیت‌های فنی ویژه برای انتقال داده و انرژی هستند. در این میان، سه فلز فولاد، آلومینیوم و مس بیشترین سهم را در توسعه زیرساخت‌های ارتباطی به خود اختصاص داده‌اند. این فلزات هرکدام به دلیل ویژگی‌های خاص خود، در بخش‌های مختلف شبکه‌های ارتباطی کاربردی کلیدی دارند و حضورشان برای ایجاد یک سیستم پایدار و گسترده اجتناب‌ناپذیر است.

 مس به عنوان فلزی با بیشترین ارزش مصرف در توسعه زیرساخت‌های ارتباطی، به سبب رسانایی الکتریکی فوق‌العاده، قرن‌هاست که در انتقال جریان الکتریسیته مورد استفاده قرار می‌گیرد و از این حیث از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است. در حوزه ارتباطات، کابل‌های مسی برای انتقال سیگنال‌های تلفنی و اینترنتی سنتی نقشی بنیادین داشته‌اند و کماکان در بخش‌ عمده‌ای از شبکه‌های ارتباطی استرالیا مورد استفاده‌اند. علاوه بر این، مس در تولید اتصالات الکترونیکی، مدارها و بخش‌های حساس تجهیزات مخابراتی نقشی حیاتی دارد. ویژگی‌هایی نظیر هدایت الکتریکی بالا، قابلیت لحیم‌کاری و دوام مناسب، این فلز را به ستون فقرات بسیاری از سیستم‌های ارتباطی تبدیل کرده است. ارزش مصرف مس در توسعه زیرساخت‌های ارتباطی استرالیا که در سال 2007 برابر با 33 میلیون دلار بود، در سال 2024 به 7 میلیون دلار کاهش یافت. پیش‌بینی‌ها حاکی از آن‌اند که ارزش مصرف این فلز در این حوزه در سال 2030 برابر با 6.6 میلیون دلار خواهد بود.

نمودار 2. ارزش مصرف فلزات در توسعه و احداث زیرساخت‌های ارتباطی استرالیا

فولاد بیش از همه به‌عنوان عنصر اصلی در ساختارهای فیزیکی مورد استفاده قرار می‌گیرد. برج‌های مخابراتی، دکل‌های انتقال، سازه‌های پشتیبان کابل‌ها و حتی بخش‌هایی از تجهیزات نگهداری فیبر نوری از فولاد ساخته می‌شوند. ویژگی‌هایی مانند استحکام بالا، مقاومت در برابر فشارهای مکانیکی و امکان شکل‌دهی متنوع، فولاد را برای چنین کاربردهایی ایده‌آل کرده است. علاوه بر این، فولاد با وجود وزن بالا، به دلیل قیمت نسبتا مناسب و فراوانی منابع، اقتصادی‌ترین انتخاب برای ساخت زیرساخت‌های گسترده محسوب می‌شود. ارزش مصرف فولاد در توسعه زیرساخت‌های ارتباطی استرالیا از 29.5 میلیون دلار در سال 2007 به 23.5 میلیون دلار در سال 2024 رسیده است و پیش‌بینی می‌شود که ارزش مصرف این فلز تا سال 2030 به 31 میلیون دلار افزایش خواهد یافت.

 آلومینیوم نیز در بخش‌هایی به کار می‌رود که وزن کمتر و مقاومت در برابر خوردگی اهمیت بیشتری دارند. به عنوان مثال، برخی کابل‌های انتقال برق و ارتباطات به‌ویژه در مناطق مرطوب یا ساحلی استرالیا با آلومینیوم ساخته می‌شوند. چگالی کم آلومینیوم باعث می‌شود که در حمل‌ونقل و نصب تجهیزات صرفه‌جویی شود و مقاومت بالای آن در برابر زنگ‌زدگی، عمر تجهیزات را افزایش دهد. همچنین، قابلیت بازیافت آلومینیوم اهمیت آن را در پروژه‌های زیرساختی بلندمدت دوچندان کرده است. ارزش مصرف این فلز در توسعه زیرساخت‌های ارتباطی استرالیا طی سال‌های 2007 تا 2024، از رقم 6.7 میلیون دلار به 5.3 میلیون دلار رسید و پیش‌بینی می‌شود که ارزش مصرف آن در سال 2030 به 6.8 میلیون دلار خواهد رسید.